डक्टर्स आर्टिकल

औलोको जोखिम, लक्षण र रोकथामका उपाय

औलो अर्थात् मलेरियो लामखुट्टको टोकाइका कारण लाग्ने रोग हो। मानिस तथा अन्य केही जनावरलाई समेत लाग्ने यो रोग प्लाज्मोडियम समूहका प्रोटोजोआ परजीवीका कारण लाग्ने गर्छ। लामखुट्टेले टोकेर परजीवी शरीरमा प्रवेश गर्यो भने त्यसको १० देखि १५ दिनमा लक्षणहरू देखिन सुरु हुन्छ। प्ल...

‘आयातित औलो’ नेपालका लागि नयाँ चुनौती

गत वर्ष, ठिक यसै समयतिर एक ३० वर्षीय युवा अस्पतालमा आफूलाई लागेको औलोको उपचार बारेमा जानकारी लिन आइपुगेको थिए। त्यो युवक केहि समय अगाडी अफ्रिकी महादेशको कंगो देशमा रोजगारको लागि गएका थिए। उसको भनाइअनुसार रोजगारीको सिलसिलामा त्यहाँ जाँदा उसलाई कडा खाल...

कसरी गर्ने ‘इमर्जेन्सी म्यानेजमेन्ट’ ?

मानिसको स्वास्थ्यमा जुनसुकै बेला आपतकालिन अवस्था (इमर्जेन्सी) आउन सक्छ । बाटोमा हिँड्दाहिड्दै लडेर अस्पताल पुर्‍याउनुपर्ने हुन्छ । घरमा खाना पकाउँदा–पकाउँदैं आगोले जलेर अस्पताल लैजानुपर्ने अवस्था आउन सक्छ  । सवारीसाधन दुर्घटनामा परेर आकस्मिक रुपमा अस्पताल ल...

बेवास्ता नगरौं जलबिन्दुका लक्षणलाई

कहिलेकाहीँ प्रकाशमा हेर्दा इन्द्रेणीजस्तो देखिने, टाउको दुख्ने, वाकवाक लाग्ने, धमिलो देखिनेजस्ता समस्या देखिन सक्छन् । यस्ता लक्षण देखिए निको भइहाल्छ नि भनेर बेवास्ता गर्नुु हुँदैन । आँखामा लाग्ने रोग जलविन्दुका कारण यस्तो भएको हुन सक्छ ।  के हो जलबिन्दु ? मानिस...

हाइब्रिड खानाले पुर्‍याउने असर

यो संसार प्रकृतिको देन हो र प्राकृतिक नियमसंगत चल्छ । खाद्यवस्तु पनि प्रकृतिले मानव समुदायलाई दिएको उपहार हो । यसमा सबै जीवजन्तुको अधिकार हुन्छ । तर हरेक वस्तुमा पेटेन्ट अधिकार लिन खोज्ने व्यापारिक कम्पनीले बिरुवामा पनि पेटेन्ट अधिकार पाउने प्रयासस्वरूप हाइब्रिड÷...

किन हुन्छ आँखाको डेढोपन ? उपचार कसरी गर्ने ?

कुनै वस्तुलाई हेर्दा एउटा आँखाले त्यही वस्तुलाई र अर्को आँखाले तल–माथि, दायाँ–बायाँ हेर्नुलाई आँखा डेढो भएको मानिन्छ। बच्चा जन्मिसकेपछि आँखाको सम्पूर्ण हेर्ने भागको विकास हुन्छ। त्यसक्रममा आँखा घुमाउने मांसपेशी पनि विकास हुन्छ। त्यही मांसपेशीले आँखालाई सन्तु...

के हो अर्थोपेडिक फिजियोथेरापी ?

डा अमरेन्द्र झा, अर्थोपेडिक फिजियोथेरापिस्ट फिजियोथेरापी आधुनिक चिकित्सा विज्ञानको एउटा शाखा हो। यसमा शारीरिक अभ्यासबाट रोगको उपचार र रोकथामका साथै बिरामीलाई परामर्श दिइन्छ ।  विभिन्न कारणले समस्या भएका शरीरका अंगलाई पूर्ववत अवस्थामा ल्याउन गरिने उपचार वि...

क्रिटिकल केयरमा सहयोगी नयाँ उपकरण

डा अमिर सिद्दिकी  सिकिस्त अवस्थाका बिरामीलाई विशेष उपचार तथा हेरचाह प्रदान गर्ने चिकित्सालाई ‘किटिकल केयर’ भनिन्छ । शरीरका महत्वपूर्ण अगंहरु (जस्तै– मुटु, मिर्गौला, मस्तिष्क, कलेजो आदि) मा गम्भीर समस्या देखियो भने क्रिटिकल केयरको आवश्यकता पर्छ । ...

गर्भावस्था र मुटुरोग

नेपालमा बर्सेनि १ लाख जनामा २ सय ५८ महिलाको प्रसूतिसम्बन्धी समस्याले मृत्यु हुने गर्छ । यसमा मुटुको रोग सबैभन्दा गम्भीर कारण बनेको पाइएको छ ।  आमा तथा गर्भको शिशुको विकासको वातावरणलाई अनुकूल बनाउन गर्भवती महिलाको शरीरमा केही परिवर्तन आउँछन् । यसलाई मेडिकल भ...

गर्मीमा आँखामा देखिने समस्या र बच्ने उपाय

मौसम  परिवर्तन हुने समयमा विभिन्न खाले स्वास्थ्य समस्या देखिन्छन् । गर्मी मौसम सुरु भइरहेको छ । यो याममा हावा चल्ने, धूलोधुँवाले आँखामा विभिन्न खाले समस्या ल्याउने हुन्छ । यसैले गर्मीमा आँखालाई यसबाट जोगाउन आवश्यक छ। यो समयमा आँखा सुख्खा हुने, एलर्जी तथा आँखा पा...

एक्युट इन्सेफ्लाइटिस सिन्ड्रोम देखियो? स्क्रब टाइफस हुन सक्छ

एक्युट इन्सेफ्लाइटिस सिन्ड्रोम (एइएस) देखिने बित्तिकै धेरै स्वास्थ्यकर्मी जापानिज इन्सेफ्लाइटिस शंका गरी त्यसै अनुरुप जाँच पड्तालतिर लाग्ने गर्छन्। यो गलत पनि छैन। तर, केही वर्षयता नेपाल सरकारले जापानिज इन्सेफ्लाइटिस विरुद्धको खोप खासगरी उच्च जोखिमका स्थानहरुमा दिन थालिसकेको...

यी हुन् राम्रो र नराम्रो स्वास्थ्यका २०/२० संकेत

साधारणतया स्वस्थ हुनु भनेको शरीरले आफ्नो क्रियाहरू बिना कुनै गतिरोध, बिना कुनै अप्ठ्यारो, हामीलाई असजिलो महसुस नगराईकन गर्नुका साथै मन सकारात्मक र प्रशन्न हुनु हो। जब शरीरले हामीलाई कुनै असजिलो महसुस नगराईकन आफ्ना जैविक क्रियाहरू गर्छन्, साथै जबे मन–मस्तिष्क प्रश...

यस्ता छन् स्पाका फाइदा

पानीबाट गरिने उपचार पद्धतिलाई बोलीचालीको भाषामा ‘स्पा’ पनि भनिन्छ । यो सालस पर एक्युम ( salus per acum ) को छोटकरी रुप पनि हो । स्पा उपचार पद्धति नौलो लागेपनि यो परापूर्वकालदेखि नै चल्दै आएको विधि हो । समाज विकासका क्रममा स्वास्थ्यकर्मी थिएनन्, चिकित्सक थ...

किन आउँछ मुखमा घाउ ? कसरी जोगिने ?

मुखमा विभिन्न कारणले घाउ आउन सक्छ। कसैलाई तातो चिजले पोलेर घाउ हुनसक्छ भने कसैलाई खानाको एलर्जी या कसैलाई वंशाणुगत कारणले घाउ हुन सक्छ। सबै घाउ हानिकारक नभए पनि कुनै भने शरीरका अन्य रोगका कारण हुन सक्छन्। कतिपयमा अल्सर या क्यान्सरको कारण पनि हुन...

आफूलाई ‘ठूलो मान्छे’ ठान्ने रोग मेनिया

श्याम आजकाल बिहान ३ नबज्दै उठ्छ । सामान्यतः ऊ यति छिटो चाँडै ब्युझिने मान्छे होइन ।  यति चाँडोे उठ्दा पनि उसलाई थकाई भने लाग्दैन । बरु अझै खुशी देखिन्थ्यो। अाजकाल ऊ धेरै गीत गाउने र नाच्ने भएको थियो ।  अनि ‘त्यसो नगर’ भनेर सम्झाउँदा झनै रिस...

'मूड'को  मानसिक समस्या अर्थात् बाइपोलर डिसर्डर, सम्भव छ मनोसामाजिक उपचार?

समय, परिस्थिति र घटनाक्रम अनुसार खुसी-दु:खी हुनु जीवनचक्र हो। तर कहिलेकाहीँ लगातार खुसी हुनु, रिसाउनु वा दु:खी हुनु कुनै परिस्थिति मात्र नभई रोग पनि हुन सक्छ।  यस्तै एउटा हो, मनोरोग- बाइपोलर डिसर्डर। विश्वको तथ्यांक हेर्ने हो भने १.२ प्रतिशत मानिसमा बाइपोल...

फेरिँदै जीवनशैली र खानपान, बढाउँदै मुटुरोग

प्राडा या वेई सू चीनको तोङ्जी विश्वविद्यालय सांघाई नम्बर १० पिपुल्स् हस्पिटल, मुटुरोग विभागका निर्देशक हुन्। उनी चिनियाँ पूर्वराष्ट्रपति जियाङ जेमिनका निजी चिकित्सक पनि हुन्। डा सू गत महिना ५ सदस्यीय टोलीको नेतृत्व गर्दै नेपाल आएका थिए। मुटुरोगका विषयमा डा सूले व्यक्...

डिप्रेसनका कारण, लक्षण र समाधानका उपाय

मनोरोग भनेको मनको रोग हो । जब हामीमाथि तनाव हावी भई त्यसले हाम्रो दैनिकीलाई असर पार्छ भने त्यो मनोरोग हो। सामान्य तनाव सबैलाई हुन्छ । तनाव नहुने मानिस हँुदैन । तर, त्यही तनाव बढी हुनु भनेको रोग हो । कहिले विभिन्न कारणले मनोरोग हुनेगर्छ भने कहिलेकाहीँ बिनाकार...

हेड इन्जुरीका ६ प्रमुख कारण र घटाउने उपाय

सडक दुर्घटना र अन्य दुर्घटनामा परी ‘हेड इन्जुरी’ भएर मृत्यु हुनेहरु धेरै हुन्छन्। दुर्घटना वा लडेर टाउकोमा चोट लागेपछि दिमागमा समस्या हुने प्रक्रियालाई हेड इन्जुरी भनिन्छ।  विकसित देशमा भन्दा एसियाली देशमा टाउकोमा चोट लागेर मृत्यु हुने सम्भावना ज्या...

लेजर के हो ? कसरी गरिन्छ उपचार ? 

महिला हुन् या पुरुष, आफ्नो अनुहार कुरुप देखियोस् भनेर कसैले चाहँदैन । अनुहारमा केही दाग धब्बा नदेखियोस् भन्ने चाहना सबैको हुन्छ । डन्डीफोर आयो भने कतै खत बस्ला कि भनेर झन् चिन्ता हुन्छ । केही मानिसको अनुहार डन्डीफोर र यसको खतले विरुप पार्छ । तर, अब डन्डीफोरको खतै बसे...

पढ्नै पर्ने