विचार/ब्लग

क्यान्सरमा प्राकृतिक चिकित्सा र योग

क्यान्सर शब्द सुन्नेबित्तिकै हरेक मानिसको मनमा भय उत्पन्न हुन्छ । यसलाई निको नहुने तथा रोग लागेपछि मृत्यु अँगाल्नुपर्ने रोगका रुपमा आममानिसमा लिइन्छ । तर समयमै जीवनशैली परिवर्तन गरि प्राकृतिक चिकित्सा र योगलाई जोड्ने हो भने यस रोगबाट बच्न सकिन्छ र क्यान्सर भइसकेको अवस्थामा...

गर्भधारण अगाडि पति–पत्नीले के गर्ने, के नगर्ने ?

गर्भधारण एउटा प्राकृतिक नियम हो । यो आदिम युगदेखि अनन्तदेखि चल्दै आएको प्रक्रिया हो । गर्भधारणभन्दा अगाडि आमाको स्वास्थ्य अवस्था, उमेर र शारीरिक तन्दुरुस्ती हेर्नु धेरै दृष्टिबाट उचित हुन्छ । महिलाको उमेर १८ वर्षभन्दा कम छ भने सन्तान पाउनका लागि केही समय पर्खिनु नै राम्रो ह...

डाक्टरले अब अाफ्नै टाउको जोगाउने कि उपचार गर्ने ?

नेपालमा धेरैपटक प्रजातन्त्र आयो । २००७, २०४६ हुँदैं २०६२–६३ सम्म आइपुग्दा त सयौं वर्षदेखिको राजतन्त्र फालिएर गणतन्त्र नै आयो । तर २०७४ फागुन ७ गते मुलुकले प्रजातन्त्र दिवस मनाइरहँदा चिकित्सा जगतका लागि एउटा दुःखद, मर्माहत र कहालीलाग्दो घटना भयो । प्रजातन्त्रले सर्वस...

थाइराइडमा दाग नदेखिने गरी शल्यक्रिया

थाइराइड र गलगाँडको शल्यक्रियाका क्रममा धेरै बिरामी २० देखि ४० वर्षका महिला नै भेटिएका छन् । घाँटीको गलगाँड नदेखिए हुन्थ्यो भने अधिकांशको चाहना हुन्छ । त्यसलाई हटाउने भनेको शल्यक्रिया नै हो । शल्यक्रियापछि दाग बस्ने अर्को समस्या थियो । तर, अब त्यो समस्याको पनि समाधान आएक...

प्रदेशमा पनि चाहिन्छ स्वास्थ्य मन्त्रालय

देश संघीयतामा गएपछि जिल्लाका स्वास्थ्य संस्थाहरु स्थानीय तहअन्तर्गत गएका छन् । त्यसअन्तर्गत स्थानीय तहले नै स्वास्थ्य संस्था व्यवस्थापन गर्न थालेका छन् । स्वास्थ्य सेवा विभागअन्तर्गतका विभिन्न महाशाखाबाट स्थानीय तहमा बजेट गएका छन् । तर अन्य महाशाखाको जस्तो व्यवस्थापन महाशाखाबाट त्यति ध...

मानिसमा पहिलोपल्ट नयाँ बर्ड फ्लु, सचेतना कति? 

गएको डिसेम्बरमा पहिलोपल्ट मानिसमा नयाँ बर्ड फ्लु भाइरस देखापरेको सार्वजनिक भएको छ। छिमेकी देश चीनमा विश्वमै पहिलोपल्ट देखापरेको इन्फ्लुएन्जा भाइरस A (H7N4 ) जियान्सु प्रोभिन्स निवासी ६८ वर्षीया महिलामा देखापरेको हो।  झन्डै एक महिनाको उपचारपछि उनी घर फर्किएको च...

आफ्नै जीवन कसरी बचाउने? (मुक्तक)

बिरामीको गालीलाई कसरी पचाउने सोच्न पर्छ। कुटाइ खाए, आफूलाई कहाँ जँचाउने सोच्न पर्छ। कति जीवन बचाउने सपना बोकेर डाक्टर पढें, अहिले त आफ्नै जीवन कसरी बचाउने सोच्न पर्छ। ००० धेरै लगानी र न्यून पारिश्रमिक, असन्तुष्टि पाइएकै छ। गाली त दिनहुँ, कुटाइ चा...

डोटीमा पिटिएका डाक्टर भन्छन्– पुलिस नआइपुगेको भए सायद मेरो ज्यान जान्थ्यो

फागुन ६ गते डोटी जिल्ला अस्पतालमा कार्यरत डा जितेन्द्र सिहंमाथि हातपात भएको छ। के कारणले भयो डा सिंहमाथि हातपात ? उनले घटनाबारे स्वास्थ्यखबरलाई यसरी बताएः म डोटी जिल्लाको केदार अखडा प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्रमा स्थायी दरबन्दीमा मेडिकल अधिकृतका रुपमा कार्यरत छु। जिल्ला...

स्पा के हो ? शरीरबाट कसरी निकाल्छ विषक्त पदार्थ ?

पानीबाट गरिने उपचार पद्धतिलाई बोलीचालीको भाषामा ‘स्पा’ पनि भनिन्छ । यो सालस पर एक्युम ( salus per acum ) को छोटकरी रुप पनि हो । स्पा उपचार पद्धति नौलो लागेपनि यो परापूर्वकालदेखि नै चल्दै आएको विधि हो । समाज विकासका क्रममा स्वास्थ्यकर्मी थिएनन्, चिकित्सक थ...

बारम्बार ढोकामा ताल्चा लगाउन बिर्सें जस्तो लाग्ने रोग

कुनैपनि सोचाई दिमागमा बारबार आइराख्ने अर्थात् त्यही कारणले गर्दा एउटै काम धेरै पटक गर्ने कसैको बानी छ भने अप्सेस्सिभ कम्पलसिभ डिस्अर्डर (ओसीडी) हुन सक्छ । यो समस्या बारम्बार आइराख्ने सोचाईले मानिसको व्यवहारमा परिवर्तन भएपछि चाल पाउन सकिन्छ । जस्तै, घरको ढोकामा ताल्चा लगाए...

अस्पताललाई एक अर्ब दान गर्ने शाह दम्पत्ति भन्छन्– दुःख गरी कमाएको सम्पती कुपात्रको हातमा नपरोस् 

मेरो बुवा स्व. फत्तेजंग शाह र मुमा स्व. बालदिव्येश्वरी शाहज्यूले बि.सं. २०४३ सालमा आफू बसेकै घरजग्गाको दानबाट फत्तेबाल आँखा अस्पताल स्थापना भएको हो । फुल्टेक्रा नेपालगञ्जमा रहेको यस अस्पतालको म बिगत ३१ वर्षदेखि संरक्षक रही आएको छु । हाल म ९३ वर्षको भएँ । म ९३ वर्षको भएत...

वृद्धावस्थामा फिजियोथेरापी : किन गर्ने, कसरी गर्ने ?

वृद्धावस्थासँगै शरीरमा विभिन्न समस्या देखा पर्छन् । ज्येष्ठ नागरिकमा देखिने त्यस्ता समस्याबाट पीडित बिरामीलाई भौतिक चिकित्सा तथा शारीरिक पुनःस्थापना विधिबाट गरिने उपचार नै जेरियाट्रिक फिजियोथेरापी हो। वृद्धावस्थामा नसा, मांसपेशी, हाडजोर्नी लगायत शरीरका विभिन्न अंगमा ...

'नेपाल चिकित्सक संघ'लाई 'डाक्टर सोसाइटी अफ नेपाल'को प्रेमपत्र

प्रिय एनएमए, लेख्न त तिमीलाई गोप्य रुपमा प्रेमपत्र नै पठाउन मन थियो। तर, खै यो एकोहोरो प्रेमले निकै पिरोल्दो रहेछ। जब-जब 'पत्र'मा तिम्रा लागि 'प्रेम' भर्ने प्रयास गर्छु, तब-तब पुराना आशाहरु छिया-छिया हुन्छन् र यही पत्रसँगै जलाउन खोज्छन् मलाई पनि। त्यसै...

व्यापारीकरणले थला परेको नर्सिङ शिक्षा

प्रा.डा. गोविन्द केसीले मेडिकल शिक्षा सुधारका निम्ति गरेको लामो आन्दोलनमा निरन्तर निस्कने शब्द हो– मेडिकल माफिया । इटालीबाट सापटी लिएर बाँकी विश्वले प्रयोग गर्न थालेको ‘माफिया’ शब्दलाई डा. केसीले नेपालीकरण गरे । यसले निजी मेडिकल कलेजका सन्चालक मात्...

परिवार स्वास्थ्यका ७० प्रतिशत कार्यक्रम अब स्थानीय तहमा

नेपालको संविधानले आकस्मिक सेवा र सुरक्षित मातृत्व तथा प्रसूति सेवालाई मौलिक अधिकारका रुपमा उल्लेख गर्दै निःशुल्क रुपमा उपलब्ध हुनुपर्ने भनेको छ । त्यसैअनुसार  परिवार स्वास्थ्यका कार्यक्रमलाई सरकारले पनि उच्च प्राथमिकतामा राख्दै आएको छ ।  परिवार स्वास्थ्य महाशा...

यसकारण तन्नेरीमै बिग्रिदैछ नेपालीको मुटु, ५ वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञको धारणा

 डा दिवाकर शर्मा  वरिष्ठ मुटुरोग विशेषज्ञ, सहिद गंगालाल राष्ट्रिय हृदय केन्द्र नेपालीको बढ्दै गएको आयस्रोतका कारण जीवनशैलीमा पनि अस्वभाविक परिवर्तन आइरहेको छ । जसका कारण ग्रामीण भेगका मानिस सदरमुकाममा आएर बस्ने वा अन्य सहरी क्षेत्रमा बसाइ सर्ने क्रम जारी छ ।...

संघीयतासँगै अन्योलमा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान

'एक प्रदेश : एक स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान'को अवधारणामा नेपाल सरकार अगाडि बढिरहेको छ। अझ स्वास्थ्य मन्त्रालयले सेवा, जनशक्ति तथा आफू मातहतका कार्यक्रमको लगत राख्नसमेत नसकेको आरोप लाग्ने गरेको बेला हामीकहाँ संघीयताको अभ्यास तीव्र रुपमा भइरहेको छ। कुनै पनि सर...

चिकित्सा शिक्षा आयोगले दोषी ठहर गरेकालाई कारबाही गर

चिकित्सा शिक्षासम्बन्धी जाँचबुझ आयोगले चिकित्सा शिक्षा क्षेत्रमा हुने अनियमिततामा मुख्य भूमिका निर्वाह गर्ने ४३ जनाको नाम सार्वजनिक गर्‍यो। आयोगले जाँचबुझका क्रममा उनीहरुलाई दोषी फेला पार्दै सरकारी सेवामा नियुक्ति नगर्नेदेखि भ्रष्टाचार मुद्दामा कारबाही अगाडि बढाउनेसम्म...

यसरी बन्छ गुणस्तरीय औषधि

औषधिमा केही समस्या छ, मापदण्ड तथा गुणस्तर अनुसार छैन भने त्यसले बिरामीलाई थप असर गर्न सक्छ । त्यसैले औषधिको गुणस्तरमा सम्झौता हुनु हुँदैन । औषधिको गुणस्तर भन्ने बित्तिकै ४–५ वटा कुरामा ध्यान दिन आवश्यक छ । पहिलो त, औषधि जुन रोग निवारणका लागि बनाइएको हो त्यसको न...

सोभियत संघमा बिरामी हुँदा : 'समाजवादी अस्पताल'को शय्यामा केही दिन

सन् १९८० को सोभियत संघ। बाटोमा हिउँ खसिरहँदा हावाको वेग पनि मुटु कमाउने थियो। म चिसोको सामना गर्दै हिँडिरहेको थिएँ। केही दिनयता स्वास्थ्य केही बिग्रिँदै गएको थियो। पढाइको व्यस्तताका कारण स्वास्थ्यमा ध्यान दिन सकेको थिइनँ। चिसोले समातेछ। टाउको, घाँटी र छाती दुख्न...

पढ्नै पर्ने