विचार/ब्लग

डा केसीको सत्याग्रहमा दुई तिहाइको बल नदेखाऊ!

स्वास्थ्य सेवा सुधारको उही मान्यता र मागमा रहेर पन्धौं पटकसम्म अनसन बसेका डा गोविन्द केसीले मुख्य सबै दलले नेतृत्व गरेको सरकार भोगिसकेका छन्। सम्भवतः सबै मुख्य नेताहरुबाट माग पूरा हुने आश्वासन पनि पाएका छन्। तर उनीमाथि धोका भइरहेको छ। यही धोका महसुस गरी डा केसी पन्ध्र...

हतारमा हामी, कतै मानसिक समस्यालाई निम्तो दिइरहेका त छैनौं ?

अस्पतालको बैठक चलिरहेको थियो । यही क्रममा  एकजना डाक्टर साहेबले मननीय कुरा उठाउनुभयो ।  उहाँले भन्नुभयो, ‘हामी नेपालीहरु अचम्मको व्यवहार विकास भइरहेको छ  । हामी हतारको जिन्दगी जिइरहेका छौं।हामी अस्पतालमा जचाउँन आउँछौं । समस्या जटिल हुँदा भर्...

वैदेशिक रोजगारीमा जानेलाई ‘अकुपेसनल सेफ्टी र हेल्थ’का विषयमा जानकारी गराउनुपर्छ : डा केदार बराल

हामी अघिल्लो वर्ष मलेसियामा नेपालीहरुको ‘सडेन डेथ’ हुने विषयमा अध्ययन गर्न गएका थियौं। जुन व्यक्तिको ‘सडेन डेथ’ भनिएको थियो, उनी त पहिल्यैदेखि बिरामी रहेछन्। अरुको नजरमा उनको मृत्यु एक्कासी  भएको देखिए पनि उनी आफैंलाई बिरामी रहेको था...

कविता : दुई भिन्न संसार

त्यो संसारमा के भइरहेछ म यो संसारको एउटा कुनामा  बसेर सब थाहा पाइरहेछु। त्यहाँका हाँसो/रोदन सब मेरा कानमा गुन्जन्छन्। त्यहाँका खुसी/पीडा  सब मेरा आँखैअगाडि नाच्छन्। अनि त्यो संसारको अवस्थाले यो संसारको व्यस्तता निर्धारण गर्छ।   जब खुसीले...

योग : कसले किन गर्ने?

हरेक उमेरसमूहका लागि योग आवश्यक हुन्छ। आजको भागदौडको जीवनमा त शारीरिक तन्दुरुस्तीको सहज उपाय योग नै हो। योगीहरुका अनुसार, योगबाट मानसिक रोगदेखि दीर्घ रोगसम्म निको हुन सक्छ।  योगको महत्व र योग कसले गर्ने, कुन–कुन रोगीले गर्न हुने र कुन समयमा गर्ने आद...

शोकमग्न गुरुआमा मधु दीक्षित देवकोटालाई एक शिष्यको पत्र

छेउको भित्तामा सुमधुर मुस्कानसहित प्रख्यात डाक्टर साबको त्यो फोटो अनि त्यसको छेउमा उहाँको पार्थिव शरीर । कल्पना नै गर्न कठिन, तर के गर्ने मृत्यु एक अटल सत्य, जसलाई कसैले रोक्न सक्दो रहनेछ ।  आदरणीय गुरुआमा,  म तपाईको पीडा जस्ताको त्यस्तै त महसुस त गर्न सक्...

क्यान्सरसँग हारेका डा.देवकोटा

अर्घाखाँचीको ग्रामीण भेगमा लामो समय चिकित्सा सेवा गरेका डा चित्रप्रसाद वाग्लेले केही वर्षअघि धर्ती छाडे । एपेन्डिक्सको क्यान्सरबाट थलिएका उनले धेरैको जीवन लम्बाए पनि आफ्नै सकेनन् । अन्ततः चिर निद्रामा लीन भए । उनको निधनमा धेरै रोए । समय फेरियो । नियती फेरिएन । फेरि ...

डा उपेन्द्र देवकोटाको अभाव खड्किरहनेछ : गौरीबहादुर कार्की

प्रा डा उपेन्द्र देवकोटा, प्राध्यापक र डाक्टर चिकित्सक दुवै हुन्। नामधारी प्राध्यापक होइनन्। कतिपय हाम्रा प्राध्यापक नामधारीहरु प्राध्यापन नगरीकन नै प्राध्यापक लेख्छन्। शिक्षण तथा चिकित्सकीय दुवै पेशामा। नेपालमा वीर अस्पतालमा त्यतिबेलाका सुविख्यात सर्जन डा. दिनेशनाथ गङ्गोलको ...

बजेट पुग्यो तर कार्यक्रम सञ्चालन गर्ने निर्देशिका पुगेन

स्थानीय तहलाई पनि विभिन्न शीर्षकमा बजेट छुट्याएको छ त्यो राम्रो कुरा हो। मुख्य कुरा हामीलाई सुरुमा कार्यक्रम कसरी सञ्चालन गर्ने भनेर निर्देशिका नपाउँदा अलमल्लमा थियौँ। निर्देशिका प्राप्त गरेपछि हामीले केही कार्यक्रम सुरु गर्न सक्यौँ । तर निर्देशिकामा पनि विभिन्न कुराहर...

डा उपेन्द्र देवकोटा : एक आदर्श

आमा बित्नुभएको करिब तीन महिना जति भएको हुँदो हो, मेडिकल तेस्रो वर्षको पढाइ चलिरहँदा अध्ययनप्रति रुचि लाग्न छाडेको थियो। आफ्नो विशेष चाखको विषय कविता लेखनमा समेत मन मर्दै गएको थियो। जति बेला पनि टाउको दुखिराख्थ्यो। खाना राम्ररी नखाएकाले म दुब्लाउँदै गएको थिएँ। ...

स्वास्थ्यमन्त्रीलाई एक नर्सको खुलापत्र : हाम्रो ११ बुँदे मागपत्र मन्त्रालयको कुन कुनामा थन्किएको छ?

माननीय स्वास्थ्य मन्त्रीज्यू, म धादिङको गाउँमा जन्मेर हुर्केकी छोरी हुँ। मैले शिक्षा मन्त्रालयको छात्रवृत्ति कोटामा बिएससी नर्सिङ पढेको हुँ। तर आज स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएको ह्रास र समस्याले गर्दा मलाई निकै दुख लागेको छ। म दुई वर्षदेखि यही पेसामा आबद्ध छु। दिन प्रतिदिन हाम्रो...

डा भगवान कोइरालाको फुटबल संस्मरण : गोल किपर थिएँ तर सधैं गोल खान्थेँ

फिफा विश्वकप फुटबल प्रतियोगिता नजिकिँदै गर्दा फुटबलप्रेमीहरु खुलेरै आफ्नो पक्षका टिमको समर्थनमा लागिसकेका छन्। चियागफ होस् या अफिस, फुटबलकै चर्चा चुलिएको छ।   विश्वकप फुटबलको चर्चा सर्वत्र चलिरहेको बेला सधैं व्यस्त रहने चिकित्सा क्षेत्रका व्यक्तिहरुमा पनि 'फुटब...

हो, खुसी हुनुहोस् देवकोटा परिवार!

सामाजिक सञ्जालमा एउटा तस्बिर भाइरल भइरहेको छ। तस्बिरमा वरिष्ठ न्युरो सर्जन डा उपेन्द्र देवकोटा आफ्नो पुर्ख्यौली घरको पिँढीमा सुस्ताइरहेका छन्। उनको वरिपरि खुसी जताइरहेका आफन्त देखिन्छन्। फोटो यही हो। तर, अधिकांसको टिप्पणी निर्मम छ। देवकोटा परिवारमाथि अनेक भाषा, शैली ...

यस्तो हुन सक्छ स्वास्थ्यमा स्थानीय तहको नीति तथा कार्यक्रम

वरिष्ठ जनस्वास्थ्य प्रशासक दिपक प्रसाद तिवारी जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय बागलुङमा कार्यरत छन्। ग्रामिण स्वास्थ्यसँग राम्ररी परिचित  उनी स्थानीय तहले नीति तथा कार्यक्रम ल्याउँदा स्वास्थ्यलार्इ प्राथमिकतामा राख्नुपर्ने बताउँछन् । तर स्थानीय तहमा विज्ञको अभाव हुँदा गएको एक वर्ष स्था...

नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघ : स्थापनादेखि अहिलेसम्म

नेपाल स्वास्थ्यकर्मी संघको स्थापना प्रजातन्त्र स्थापनासँगै २०४८ जेठ २४ गते भएको हो। यो डाक्टरदेखि स्वयंसेवी स्वास्थ्यकर्मीलाई एउटै छातामुनि ल्याई हकहितका लागि लड्ने साझा चौतारी हो। लोकतन्त्रप्रति आस्थावान् स्वास्थ्यकर्मीहरुको यो संघ स्थापनाको २७ वर्ष भइसकेको छ। संघका संस्थापक अ...

डा देवकोटा : नेपाली न्युरो सर्जरीका अभिभावक

केही समयअघि डा उपेन्द्र देवकोटा बिरामी हुनुहुन्छ भन्ने थाहा पाएँ। उहाँ बिरामी भएको कुरा सार्वजनिक हुन बाँकी नै रहेको त्यो बेला डाक्टरहरुको समूहमा भने यसबारे चर्चा हुन्थ्यो।  देश–विदेशमा आफ्नो अलग पहिचान बनाउन सफल डाक्टर धेरै बिरामीको उपचारमा व्यस्त रहे...

स्वास्थ्य बिमाका केही गम्भीर कमजोरी, अब के गर्न सकिन्छ?

विज्ञान र प्रविधिको आँखाले मात्र हेर्ने हो भने जनस्वास्थ्यका समस्या हाम्रालागि ठूलो चुनौति होइन। बायोमेडिकल विज्ञान र प्रविधिको  विकासले थुप्रै रोग पराजित गरिसकेको छ। यसको मतलब अब मेडिकल साइन्स चाहिँदैन भन्ने होइन। नयाँ–नयाँ रोग आइरहेका छन् र तिनिहरूका ...

कस्तो प्रयोगशाला रिपोर्टलाई गुणस्तरीय मान्ने ?

आजभोलि सञ्चार तथा सामाजिक सञ्जालको सहज पहुँचले हामी धेरै कुराको जानकारी सजिलै पाउँछौं। सञ्चार माध्यमकै जिम्मेवार तथा नियमित खबरदारीले गर्दा बेला–बेलामा ‘प्रयोगशालापिच्छे फरक रिपोर्ट, भर्‍याङमुनि ल्याब, स्वास्थ्यमा कमिसनको जालो’ जस्ता समाचार हेर्न...

अछाममा पहिलोपल्ट आन्द्रामा प्वाल परेको बिरामीको सफल शल्यक्रिया

स्वास्थ्य सेवा सुविधाको हिसाबले होस् वा विकासका अन्य पूर्वाधारको हिसाबले होस् प्रदेश नम्बर ७ को अछाम जिल्ला पछाडी नै छ । अछाममा उपचार सम्भव नभएका बिरामीलाई आपत्कालिन अवस्थामा बाहिर पठाउँदा कम्तिमा ९ घण्टा लाग्छ । त्यतिबेलासम्म बिरामीको अवस्था झनै खतरामा पुग्छ । त्यो पनि पै...

संघीयतामा कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान  : विशेष प्राथमिकताको खाँचो

पिछडिएको क्षेत्रका रुपमा चिनिएको कर्णालीमा गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा पुर्‍याउने उद्देश्यसहित सरकारले २०६८ कात्तिक ३ गते कर्णाली स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठान स्थापना गरेको हो। प्रतिष्ठानले नेपाल संघीय संरचनामा जानु अगावै तत्कालीन कर्णाली अञ्चलका पाँच वटा जिल्ला हुम्ला, जुम्ला,...

पढ्नै पर्ने