अन्तर्वार्ता

‘बिरामीले औषधि र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव महसुस गर्न पाउने छैनन्’ 

शिवराज सुवेदी, प्रमुख, बुटवल उपमहानगरपालिका

स्वास्थ्य खबरपत्रिका

रुपन्देहीको बुटवलमा लुम्बिनी अञ्चल अस्पताल, आम्दा अस्पताल, गौतमबुद्ध सामुदायिक मुटु अस्पताल लगायतका स्वास्थ्य संस्थाका कारण आसपासका करिब १५ जिल्लाका बिरामीले सेवा पाउँदै आएका छन् । बुटवलमा नर्सिङ, ल्याब, हेल्थ असिस्टेन्ट, सिएमए जस्ता विषयको अध्ययन गराउन ९ वटा कलेज सञ्चालनमा छन् । बुटवल उपमहानगरपालिका स्वास्थ्य र शिक्षाका लागि प्रदेश ५ कै मुख्य केन्द्रका रुपमा छ । स्थानीय तहको निर्वाचनपछि अब स्वास्थ्य सम्बन्धी धेरै काम उपमहानगरपालिकाले नै गर्नुपर्ने हुन्छ।  बुटवलमा स्वास्थ्य सेवाको विकास, विस्तार र पहुँचका लागि के–कस्ता काम भइरहेका छन् भनेर उपमहानगरपालिकाका प्रमुख शिवराज सुवेदीसँग चन्द्रकान्त खनालले गरेको कुराकानी गरेका छन् ।

बुटवलमा स्वास्थ्यसँग सम्बन्धित कामहरु के–के गरिरहनु भएको छ ?

बुटवलमा स्वास्थ्य संस्थाहरुको स्थापना, स्तरवृद्धि, आवश्यक स्रोत साधनको व्यवस्था, गुणस्तरीय सेवा प्रदानका साथै स्वच्छ वातावरण, सरसफाई र फोहरमैला व्यवस्थापनमा उपमहानगरपालिकाले ध्यान दिएको छ । नगरक्षेत्रको फोहरमैलाको व्यवस्थापनका लागि थप साधन–स्रोत र जनशक्तिको व्यवस्था मिलाइएको छ । 

उपमहानगरको फोहरलाई सघन फोहर, मध्य फोहर र न्यून फोहर गरी तीन प्रकारले व्यवस्थित गर्नेगरी काम सुरु भएको छ । सघन फोहरलाई नगरबासीको सहयोगमा शुल्क लिएर व्यवस्थापन गरेका छौं । मध्य फोहोरका लागि हप्तामा २ दिन घरघरबाट जम्मा गरी तिनाउ खोलमा अस्थायी रुपमा व्यवस्थापन गरिएको छ । न्यून फोहोरलाई हप्ताको १ दिन उठाउने र सड्ने फोहोरलाई मलका रुपमा प्रयोग गर्ने तथा नसड्नेलाई  नगरपालिकाले उठाउने व्यवस्था मिलाइएको छ । 

बुटबलमा स्थायी फोहर व्यवस्थापन केन्द्र नभएकाले एसियाली विकास बैंकको सहयोगमा बुटबल उपमहानगरपालिका र देवदह नगरपालिकाको बीचमा पर्ने ठाउँमा स्थायी ‘ल्यान्डफिल्ड साइड’ बनाउने योजना अघि बढेको छ ।

उपमहानगरपालिकाका सडक वरिपरि हरियाली बनाउने अभियान पनि थालिएको छ । त्यस्तै, एक घर दुई बिरुवाको अवधारणामा पनि काम भइरहेको छ । फोहरमैला, खानेपानी र सडकको धुलो व्यवस्थापनाका लागि नयाँ योजना अघि बढाएको छु ।

नगरका सबैको सहयोगमा सरसफाइका लागि मुख्य क्षेत्रमा डस्टबिन राख्ने, प्रदूषण घटाउने र खेलकुदका लागि आवश्यक पूर्वाधार निर्माण गरेर नगरबासीलाई स्वस्थ बनाउन पहल गर्ने योजना छ । 
त्यसैगरी, बुटबल बेलहिया ६ लेन सडकको ग्रिनबेल्टमा विभिन्न संघ–संस्थासँग सहकार्य गरेर वृक्षारोपण गरी मुख्य सहर क्षेत्रमा हरियाली बढाउन लागिपरेका छौं । नगर क्षेत्रमा रहेका विभिन्न सडकको मर्मतसंहार, स्तरोन्नति र कालोपत्रे गरेर सहरी क्षेत्रलाई क्रमशः धुलोमुक्त गराउने योजना अगाडि बढाएको छु ।

विगतमा बुटबलमा फैलिने डेंगुलाई फेरि फैलिन नदिन अहिलेदेखि नै कार्यक्रम अघि बढाएको छु ।  पानीजन्य रोग लाग्न नदिन पहल सुरु गरेको छु । उपमहानगरपालिकाभित्र पानीका २ थरी पाइपको व्यवस्था मिलाउने प्रयन्त सुरु भएको छ । एउटा पाइप खानेपानीका लागि मात्र र अर्काे घरमा आवश्यक अन्य कामका लागि व्यवस्था मिलाउनेगरी योजना अघि सारेको छु ।

बुटबल उपमहानगरले स्वास्थ्यका क्षेत्रमा तत्काल र दीर्घकालीन के–के योजना ल्याएको छ ? 

सहरी क्षेत्रका बासिन्दालाई सहज रुपमा आधारभूत स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्ने उद्देश्यले हामीले ५ वर्षीय र २५ वर्षीय योजना बनाउँदै छौं । ५ वर्षको अध्यावधिक र २५ वर्षको दीर्घकालीन योजनाले बुटबल उपमहानगरपालिकालाई प्रदेश ५ को स्वास्थ्य सेवाका लागि केन्द्रका रुपमा स्थापित गर्नेछ भन्ने विश्वास छ ।

उपमहानगरपालिकाका थप २ वडालाई आधार मानेर बर्थिङ सेन्टर बनाउने तयारीमा छौं । वडामा सहरी स्वास्थ्य केन्द्रहरु व्यवस्थित बनाउँदैछौं । सहरी स्वास्थ्य केन्द्रका लागि आवश्यक भौतिक पूर्वाधार, जनशक्ति र बजेटको व्यवस्था मिलाएका छौं । 

हामीले रोग पहिचाहनका लागि घरघरमा गएर जेष्ठ नागरिकको परीक्षण गर्ने अनि ४० वर्षमाथिका नागरिकलाई स्वास्थ्य संस्थामा मधुमेह र रक्तचापको निःशुल्क जाँच गर्ने व्यवस्था मिलाएका छौं । सेमलार स्वास्थ्य चौकीले यो सेवा सुरु गरिसकेको छ भने अन्यत्र पनि केही समयमै सेवा सुरु हुन्छ । नगर क्षेत्रमा अव्यवस्थित जीवनशैलीका कारण नसर्ने रोगहरु (उच्च रक्तचाप, मधुमेह, क्यान्सर आदि) बढ्दै गएका छन् । त्यसको रोकथामका लागि नगरबासीलाई स्वस्थ जीवनशैली (आहार, बिहार, व्यवहार, विचार) बारे जानकारी दिन कार्यक्रम बनाइएको छ । 

यसै वर्ष मोतिपुर स्वास्थ्य चौकी र लुम्बिनी अञ्चल आयुर्वेद औषधालयमा उपमहानगरपालिकाले ल्याब सेवा सञ्चालन गर्न लागेको छ । सरकारी स्तरबाट सञ्चालित लुम्बिनी अञ्चल अस्पतालको भौतिक पूर्वाधारमा सुधार र नयाँ पूर्वाधार निर्माणका लागि पहल भइरहेको छ ।

गर्भवती चेकजाँचका साथै बाल तथा मातृ मृत्युदर कम गर्न विभिन्न संघसंस्थासँग सहकार्य गरेर अघि बढेका छौं । बुटवल उपमहानगरपालिकामा कार्यरत (१ सय ७४ जना) महिला स्वास्थ स्वयंसेविकालाई प्रोत्साहित गर्न सञ्चार र यातायात  खर्च स्वरुप मासिक ४ सय रुपैयाँ प्रदान गरिरहेका छौं । 

बुटवल उपमहानगरभित्रका निजी अस्पताल र स्वास्थ्य संस्थाको व्यवस्थापन कसरी गर्दै हुनु हुन्छ ? निजी अस्पताल मापदण्ड विपरीत छन् भनिन्छ नि ? 

बुटबलमा  भएका  निजी स्वास्थ्य संस्थालाई व्यवस्थित बनाउन निर्देशिका तयार गरिरहेका छौं । उपमहानगरले स्वास्थ्य क्षेत्रमा भएका विकृति हटाउन र सर्वसाधरणले सहजै स्वास्थ्य सेवा पाउने वातावरण  बनाउन कुनै कसुर बाँकी नराखी काम गर्नेछु ।

निजी अस्पताल तथा स्वास्थ्य संस्थासँग सहकार्य गरेर उनीहरुलाई थप सेवामूलक, व्यावसायिक र मर्यादित  बनाउनेतर्फ काम गर्नेछु। अनुगमनलाई प्रभावकारी बनाएर मापदण्ड पूरा नगरेका स्वास्थ्य संस्थालाई निश्चित समय दिएर मापदण्ड पूरा गर्न लगाउँछौं । मापदण्ड पूरा नगरे कारबाही गर्नेछौं । 

निजी अस्पतालले अनेकौं बहानामा बिरामीसँग चर्काे शुल्क लिने र बिरामी ठग्नेजस्ता कामलाई तत्काल रोक्नुपर्छ । हामी त्यस्ता विकृति रोक्न हरदम लागिपर्नेछौं । सचेत नागरिकले त्यसमा सहयोग गरिदिनुपर्छ । सकेसम्म त्यस्ता ठाउँमा नजान मेरो आग्रह छ । बुटबलमा निजी स्वास्थ्य संस्थाहरुमा अहिलेसम्म भएका विकृति अन्त्य गर्ने योजना अघि सारेको छु । 

सरकारी स्वास्थ्य संस्थामा निःशुल्क औषधि समेत पाइँदैन भन्ने गुनासो हुनेगर्छ नि ? स्वास्थ्य मन्त्रालयले स्थानीय तहलाई मातहतका स्वास्थ्य संस्था जिम्मा लगाइसकेको अवस्था छ । अब औषधि नपाउने, स्वास्थ्यकर्मी नहुने जस्ता समस्या कसरी सम्बोधन हुन्छ ?

जिल्ला जनस्वास्थ्य कार्यालय रुपन्देहीले बुटबल उपमहानगरभित्रका सेमलार र मोतिपुर स्वास्थ्य चौकी र ५ वटा सहरी स्वास्थ्य केन्द्र हस्तान्तरण गरिसकेको छ । ती कुनै पनि स्वास्थ्य संस्थामा नेपाल सरकारबाट निःशुल्क वितरण गर्नुपर्ने औषधिको अभाव छैन । र, हामीले औषधि नियमित उपलब्ध होस् भनी आवश्यक बजेटको व्यवस्था गरेका छौं। 

स्वास्थ्यकर्मी र साधन–स्रोतको अभावका कारण नगरबासीले आधारभूत स्वास्थ्य सुविधा नपाउने अवस्था अब हुनेछैन। बिरामीले औषधि र स्वास्थ्यकर्मीको अभाव महसुस गर्न पाउनेछैनन्। स्थानीय नगर सरकारले कुनै पनि बिरामीले स्वास्थ्यकर्मी र औषधिको अभावमा अकालमा ज्यान गुमाउने अवस्थाको अन्त्य गर्नेछ । बुटवलमा रहेका कुनै पनि संस्थामा स्वास्थ्यकर्मीको अभाव रहनेछैन । स्वास्थ्य विज्ञको व्यवस्था गरी नगरभित्रका स्वास्थ्य संस्थाको अनुगमन, निरीक्षण र आवश्यक औषधि, जनशक्तिको व्यवस्था मिलाउने गरी काम गरेका छौं। अहिले पनि बुटबलमा स्वास्थ्य संयोजक डा रमेश केसी नेतृत्वको टोलीले नगरको स्वास्थ्य अवस्थाबारे जानकारी, छलफल र समस्या समाधानका लागि  काम गरिरहनु भएको छ ।

बुटबल उपमहानगरका वडामा स्वास्थ्य सेवाको कस्तो अवधारणा लागू गर्दै हुनुहुन्छ ?

उपमहानगरका प्रत्येक वडामा कम्तिमा एउटा सरकारी स्वास्थ्य संस्था सञ्चालन गर्ने अवधारणाका साथ अगाडि बढेका छौं । अहिले उपमहानगरपालिकाका ५ वटा वडामा सहरी स्वास्थ्य केन्द्र सञ्चालन भइरहेका छन् । आवश्यकताका आधारमा क्रमशः सहरी स्वास्थ्य केन्द्र थप्दै जाने योजना छ । त्यसैगरी, हाल स्वास्थ्य संस्था नरहेका वडामा पनि सहरी वडा क्लिनिक सञ्चालन गरी स्वास्थ्य सेवालाई सबै नागरिकको घरदैलोमै पु¥याउने गरी कार्यक्रम अघि बढाइएको छ ।

संविधानले दिएको स्वास्थ्य अधिकारलाई स्थानीय तहले कसरी पूरा गर्छ ? त्यो पर्याप्त छ ?

अहिलेसम्म हेर्दा संविधानले स्वास्थ्यको क्षेत्रमा दिएको अधिकार पर्याप्त नै देखिन्छ । हाम्रो पहिलो काम भनेको संविधानले दिएका अधिकार प्राप्तिका लागि सहज रुपमा सस्तो र गुणस्तरीय स्वास्थ्य सेवा प्रदान गर्नु हो । अबको हाम्रो प्रयास त्यसैतर्फ केन्द्रित हुनेछ । थप केही व्यवस्था गर्नुपर्ने अवस्था आएका उपमहानगरले कानुन बनाएर लागू गर्दै जानेछ ।

स्वास्थ्यसँग जोडिएका थप केही काम गर्दै हुनुहुन्छ ?

अस्पतालजन्य फोहर व्यवस्थापनका लागि कार्ययोजना बनाई पेश गर्न समिति बनाएका छौं । प्रतिवेदन प्राप्त भएपछि सोही अनुसार समस्याको समाधान गर्नेतर्फ लाग्नेछौं । स्वास्थ्य बीमाको अवधारणालाई पनि अघि बढाउने प्रयन्त गरेका छौं । 

बुटवलमा खानेपानीको व्यवस्थापन चुस्त–दुरुस्त बनाउनेतर्फ पनि काम सुरु गरेका छौं । ८० प्रतिशत सरुवा रोग प्रदुषित खानेपानीबाट लाग्ने भएकाले स्वच्छ खानेपानी वितरणका लागि ध्यान दिएका छौं । हामी बुटवललाई स्वास्थ्य क्षेत्रमा नेपालकै नमूना उपमहानगर बनाउने अभियानमा छौं । निकट भविष्यमै यो  नगर स्वास्थ्य क्षेत्रमा अरुका लागि मार्गदर्शक बन्नेछ ।
 

swasthyakhabar

प्राप्त प्रतिकृयाहरू

यसमा तपाइको मत

प्रतिकृया दिनुहोस

पढ्नै पर्ने

Nepali Live