अन्तर्वार्ता

निजी अस्पतालले नर्सलाई सरकारी सरह तलब दिनुपर्छ : रोशनी लक्ष्मी

 

नेपालमा नर्सिङ रोजिएको, रुचाइएको र खोजिएको विषय हो। एसइईपछि प्रायः किशोरी नर्सिङप्रति आकर्षित हुने गरेका छन्। तर धेरै जना कस्तो कलेज छान्ने, यसको स्कोप र भविष्य के हो ? भनेर अन्योलमा हुन्छन्। नर्सिङ पढाइमा आकर्षण बढिरहे पनि अवसर त्यो अनुसार बढेको देखिँदैन। नेपालमा नर्सिङको वर्तमान अवस्था, अवसर नबढ्नुका कारण र नर्स बन्न चाहनेले पु¥याउनुपर्ने ध्यान लगायतका विषयमा नर्सिङ तथा सामाजिक सुरक्षा महाशाखा प्रमुख रोशनी लक्ष्मी तुइतुईसँग बुनु थारुले गरेको कुराकानी :

नर्सिङ कस्तो विषय हो ?
नर्सिङ एक बहुआयामिक पेसा हो, जुन सेवा बच्चा जन्मेदेखि मानिस नमरुन्जेल चाहिन्छ । यसले विविध फ्याक्टरमा रहेर काम गरिरहेको हुन्छ । नर्सिङ प्रत्यक्ष सामाजिक सेवा पनि हो । सेवा गरेबापत केही पैसा नर्सले पाउँछन् । अर्को दृष्टिले नर्सिङ ८० प्रतिशत व्यावहारिक विषय हो भने २० प्रतिशत विषयगत विषय । यसअघि नर्स भन्नेबित्तिकै महिला मात्रै र महिलाका लागि मात्रै भनेर बुझिन्थ्यो तर यो वर्षदेखि १५ प्रतिशत पुरुष पनि नर्सिङ पढ्न पाउने भएका छन् ।

तपाईंको पालामा नर्सिङ पढ्न कत्तिको सजिलो वा गाह्रो थियो ?
मैले २०४७ सालमा एसएलसी दिएकी हुँ । त्यतिबेला मेरी आमा निकै बिरामी हुनुहुन्थ्यो । एसएलसी रिजल्टलाई निकै ठूलो रूपमा लिइन्थ्यो । एसएलसी सिद्धिएपछि नर्सिङ क्षेत्रमा जान पाइन्छ भनेर मलाई केही थाहा थिएन । सुरुमा के पढ्ने भनेर म अन्योलमा थिएँ । मेरो फस्र्ट डिभिजन थोरै मात्रले पुगेन । मैले भक्तपुर बहुमुखी क्याम्पसमा आइएससीका लागि इन्ट्रान्स दिएँ र एक नम्बरमै नाम निस्क्यो । त्यतिबेला भक्तपुर नगरपालिकाले एक जना स्वास्थ्य कार्यकर्तालाई तालिम दिने सूचना निकाल्यो । प्रत्येक वडाबाट एकएक महिला र पुरुषलाई तालिम दिने थियो ।प्रत्येक घरमा गएर मानिसहरूलाई प्रिभेन्टिभ र प्रोमोटिभ सेवा दिनुपर्ने । एक वर्ष मैले भक्तपुरको ७ नम्बर वडामा काम गरेँ । त्यसको एकदमै राम्रो प्रभाव पर्‍यो । त्यहाँ पहिला जहिल्यै हैजाको महामारी हुन्थ्यो, कुपोषण थियो । परिवार नियोजनको साधन प्रयोगनगर्ने समस्या थियो । प्रत्येक वार्डमा एक पुरुष र एक महिला खटिँदा मात्रै हैजा, कुपोषण, महिला तथा बच्चाको स्वास्थ्यमा सुधार आउन सक्छ भने म पनि स्वास्थ्यमा आउने हो भने पहिला परिवारलाई त्यसपछि मेरो क्षेत्रलाई राम्रो गर्न सक्छु भन्ने लाग्यो । त्यसपछि ममा स्वास्थ्य क्षेत्रमै जान्छु भन्ने सोच पलाएको हो। घर नजिकै बस्ने निभा दिदीको सहयोगमा म नेपालगन्जमा नर्सिङ पढ्न गएँ । किनकि काठमाडौंमै नर्सिङ पढ्न पाइन्छ भनेर पनि थाहा थिएन । २०५० सालमा म पढ्न गएँ । नर्सिङ पढेपछि अरू फिल्डमा जान पाइन्छ भनेर पनि मलाई थाहा थिएन । नेपालगन्जमा जापानिज इन्सेफ्लाइटिसको महामारी थियो । त्यहाँ हामी डाक्टरभन्दा पनि बढी खटियौं । त्यसपछि मलाई नर्सिङमा झन् रस थपिँदै गयो । मैले काठमाडौं मोडेल हस्पिटलबाट काम गर्न सुरु गरेँ ।

नर्स बन्नका लागि के कुरा हुन जरुरी छ ?
नर्सिङ सेवा आफ्नो जीवनमा किन रोज्ने भनेर सुरुमा राम्ररी जानकारी हुनुपर्छ । यसमा आफ्नो दक्षताको मापन आफैं गर्नुपर्ने हुन्छ । एकदमै मेहनती र लगनशील हुन जरुरी छ । आफ्नो सिपलाई जति निखार्दै लान सक्यो त्यति नै यो पेसामा टिक्न सकिन्छ । आफ्नो स्किललाई जति निखार्यो‍ त्यति नै यस क्षेत्रमा सफलता पाउन सकिन्छ ।

कस्तो कलेज छान्नुपर्छ ? केके कुरामा ध्यान दिने ?
आफ्नो सिप र दक्षताको प्रयोग कहाँ कसरी हुन सक्छ भनेर बुझेर मात्र त्यस्तो कलेज छान्नुपर्ने हुन्छ । कुन कलेजले धेरैभन्दा धेरै प्राक्टिकल गराउँछ अनि त्यहाँ पढाउने शिक्षक कत्तिको दक्ष छन् भन्ने कुरामा ध्यान दिनुपर्छ । आफ्नै अस्पताल भएको, बिरामीको अनुपात बढी भएको ठाउँमा भर्ना हुन उपयुक्त हुन्छ ।

नर्सिङमा अहिले के समस्या देख्नुहुन्छ ?
नर्सहरूले पेसा अनुसार सुविधा नपाएको गुनासो सुनिन्छ । कहीँ एकदमै थोरै पैसा दिएर राखिएको हुन्छ भने कसैले सित्तैमा पनि काम गरिरहेका हुन्छन् धेरै वर्षसम्म। यसमा सम्बन्धित पक्ष जिम्मेवार हुनुपर्‍यो । हामीसँग नर्सिङको बजार छ तर प्रणााली भएन । एउटा संस्थामा काम गरिराखेको अवस्थामा अर्को संस्थाले दुई–तीन हजार बढी पैसा दिने भयो भने छोडेर जाने चलन बढेको छ । पैसा मात्र ठूलो कुरा होइन अरू मोटिभेटिङ फ्याक्टरको पनि विकास हुन जरुरी छ । अध्ययन बिदा, सुत्केरी बिदा जस्ता सेवासुविधा मिलाउनुपर्छ । त्यसमाथि तलब पनि चित्तबुझ्दो हुनुपर्छ । नेपाल सरकारले तोकेको स्टाफ नर्सको तलब २३ हजार ५ सय छ। निजीमा पनि कम्तीमा त्यति हुनुपर्यो‍, यसभन्दा धेरै तलब खाने नर्सहरू पनि छन् । स्टाफ नर्स जहिल्यै त भइराखिँदैन। बिएन, एमएन पढ्नुपर्ने हुन्छ। त्यसका लागि अध्ययन बिदा मिलाइदिन जरुरी छ । नर्सहरू विशेषज्ञता हासिल गरेर आउँदा अझ राम्रो हुन्छ । जस्तैः क्यान्सर, आइसियू, हेमोडाइलाइसिस आदि ।

यहाँ सेवासुविधा नपाएर विदेशिने प्रवृत्ति पनि छ नि ?
नर्सहरू विदेशिने जुन कुरा छ, त्यो त्यति नराम्रो पनि होइन किनकि त्यहाँ पढेको सिप यहाँ आएर उपयोग गर्ने न हो । तर फर्केर नआउनु चाहिँ बेफाइदा हो । भविष्य एकदम राम्रो छ तर सुरुदेखि
राम्ररी मेहनत गर्नुप¥यो । सिप छ भनर बेरोजगार चाहिँ बस्नुपर्दैन ।

नर्सिङ क्षेत्रमा कस्तो सुधारको जरुरी देख्नुहुन्छ ?
अहिले नर्सिङमा जनशक्ति उत्पादन भइरहेको छ । तर त्यो अनुसार अवसर सिर्जना भइरहेका छैनन् । यहाँ माग कम, आपूर्ति बढी भएका कारणले केही समस्या उत्पन्न भएका छन् । नेपाल नर्सिङ परिषद्का अनुसार एक विद्यार्थीले कम्तीमा तीन जना बिरामीसित प्राक्टिकल गर्न पाउनुपर्छ । हरेक कलेजमा यो कडाइका साथ लागू हुनुपर्छ । यहाँ कतिपय सिटिइभिटीबाट मान्यता प्राप्त कलेजको पनि प्राक्टिकल गराउने आफ्नै अस्पताल छैन । उनीहरू पैसा तिरेर अन्तै पठाउने गर्छन् । यहाँ व्यावहारिक शिक्षा प्रदान गर्नुभन्दा पनि व्यापारीकरण बढी छ । क्लिनिकल एक्सपोजर नै कम भयो भने त्यसमा गुणस्तरीयता र व्यावहारिक शिक्षाको कसरी अपेक्षा गर्न सकिन्छ ? धेरै कलेजले सय बेडको अस्पताल छ, यहाँ राम्रो प्राक्टिकल हुन्छ भनेर प्रचारबाजी गरिरहेका हुन्छन्; तर त्यहाँ
बिरामी नै हुँदैनन् ।

सुधार कसरी गर्ने त ?
नर्सिङमा गुणस्तर र भावी पुस्ताको राम्रो भविष्य हेर्न चाहने हो भने विद्यार्थी र बेडको अनुपात होइन बिरामी र बेडको अनुपात हुनुपर्छ । यस विषयमा चाहिँ स्वास्थ्य मन्त्रालयले एकदम कडा हुनुपर्छ । नर्सिङ प्रोगाम चलाउनलाई कम्तीमा एक सय बेडसहित सबै सेवासुविधा भएको र न्युनतम तीन वर्ष चलेको अस्पताल हुनुपर्छ भन्ने नियममा छ तर धेरैले यसको राम्ररी कार्यावन्यन गरेका छैनन् । २०५० सालको दरबन्दी नै अहिले २५ वर्षपछि पनि चलिरहेको छ । यहाँ जनसंख्यामा वृद्धि भइसक्यो, स्वास्थ्य समस्या पनि अनेक आइसके तर दरबन्दीमा अझै फेरबदल भएको छैन ।

प्रतिकृया दिनुहोस

प्राप्त प्रतिकृयाहरू

Sabitri लेख्नुहुन्छ भदौ १, २०७५ शुक्रवार २०:०२:२७
Ekdamai ramro ani sandarvik xa.Nursing ma ekdamai shramshosan xa, chahe hospital hos chahe private academic tesma ni nursing ma nurse nai adhukarik post ma pugera pani sewasubidhalai dhyan ma rakhidaina kebal uhaharudwara nai pidit hunxan vairaheka xan.jasle garda professional nai dikdaree vaisakeko dherai bata suninxa .

यसमा तपाइको मत




पढ्नै पर्ने