गर्मी मौसममा स्वास्थ्यको विशेष ख्याल राख्नु आवश्यक हुन्छ। अत्यधिक गर्मीका कारण शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेशन), थकान, टाउको दुख्ने, चक्कर लाग्ने तथा हीट स्ट्रोक (लु लाग्ने) जस्ता गम्भीर समस्याहरू हुन सक्छन्। त्यसैले गर्मीमा के गर्ने र के नखाने भन्ने कुरा सबैले जान्नुपर्छ।
गर्मीमा के गर्ने र के खाने?
प्रशस्त पानी र झोलपदार्थ पिउने: दिनभरि पर्याप्त मात्रामा पानी, कागतीपानी, नरिवलको पानी, ताजा जुस तथा झोलयुक्त खानेकुरा सेवन गर्नुपर्छ। यसले शरीरमा पानीको मात्रा सन्तुलित राख्छ।
घामबाट बच्ने उपाय अपनाउने: घरबाट बाहिर निस्कँदा छाता, टोपी वा चश्मा प्रयोग गर्ने तथा हल्का र सुती (कटन) का कपडाहरू लगाउनु राम्रो हुन्छ।
समयको व्यवस्थापन: दिउँसोको चर्को घाममा धेरै समय बस्नुभन्दा बिहान वा बेलुकाको समयमा आवश्यक कामहरू गर्नु उपयुक्त हुन्छ।
मौसमी फलफूल र ताजा खाना: ताजा फलफूल, हरियो सागसब्जी, दही, सलाद र झोलयुक्त परिकार खानु राम्रो मानिन्छ। विशेष गरी तरबुजा, खरबुजा, काँक्रो, सुन्तला र आँपजस्ता मौसमी फलफूलले शरीरलाई आवश्यक पोषण र पानी प्रदान गर्छन्।
सरसफाइ र आराम: नियमित रूपमा नुहाउनु, शरीर सफा राख्नु र पर्याप्त आराम गर्नु पनि गर्मीमा स्वस्थ रहन सहयोगी हुन्छ। खाना सधैँ ताजा र सफा हुनुपर्छ।
गर्मीमा के नगर्ने र के नखाने?
चिल्लो र मसलेदार खाना: गर्मीमा धेरै तेलयुक्त, मसलेदार तथा बोसोयुक्त खाना सकेसम्म नखानु राम्रो हुन्छ। यस्ता खानाले पाचन प्रणालीमा समस्या ल्याउन सक्छ र शरीरलाई झन् असहज बनाउँछ।
क्याफिन र गुलिया पेय पदार्थ: धेरै चिया, कफी तथा चिसो पेय पदार्थको अत्यधिक सेवन उचित हुँदैन। बजारमा पाइने धेरै चिनी भएका पेय पदार्थ र लामो समयदेखि खुला राखिएका खाना खानु हुँदैन, किनकि यसले पेटसम्बन्धी रोग निम्त्याउन सक्छ।
मदिरा र धूम्रपान: मदिरा र धूम्रपानबाट टाढै रहनुपर्छ, किनकि यसले शरीरमा पानीको कमी (डिहाइड्रेशन) लाई झन् बढाउँछ।
बाहिरको अस्वच्छ खाना: बाहिर खुला रूपमा राखिएका र अस्वच्छ खाना खानु स्वास्थ्यका लागि हानिकारक हुन्छ।
यी लक्षण देखिए सजग बनौँ:
यदि धेरै पसिना आउने, अत्यधिक कमजोरी महसुस हुने, चक्कर लाग्ने वा बेहोस हुने जस्ता लक्षण देखिएमा तुरुन्त चिसो ठाउँमा आराम गर्नुपर्छ, पर्याप्त पानी पिउनुपर्छ र आवश्यक परेमा तुरुन्त स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्छ।
गर्मी मौसममा सही खानपान, पर्याप्त पानीको सेवन, व्यक्तिगत सरसफाइ र घामबाट बच्ने बानी अपनाएमा विभिन्न स्वास्थ्य समस्याबाट बच्न सकिन्छ। स्वस्थ जीवनशैली अपनाउनु नै गर्मी मौसममा स्वस्थ र ऊर्जावान् रहने सबैभन्दा प्रभावकारी उपाय हो।
