हरेक वर्ष विश्वभर स्तन क्यान्सर सचेतनाका रूपमा मनाइने अक्टोबर महिनालाई 'पिंक अक्टोबर' पनि भन्ने प्रचलन रहेको छ। यसको मूल उद्देश्य स्तन क्यान्सरबारे जनमानसमा सचेतना फैलाउनु मात्र नभई रोगको प्रारम्भिक पहिचानका लागि प्रोत्साहन गर्ने र समयमै उपचार गर्न सकियो भने यसको उपचार सम्भव छ भन्ने आत्मविश्वास दिलाउनु पनि हो।
स्तन क्यान्सर महिलामा देखिने प्रमुख क्यान्सरमध्ये एक हो। सुरुको अवस्थामा यसको पहिचान भएमा विभिन्न उपचारपद्धतिद्वारा यसलाई निको पार्न सकिन्छ, जसलाई उपचारको सफलता मानिन्छ। यसै कारण आजको दिनमा हरेक महिलाले 'आफैँलाई प्रश्न: के मैले स्तन जाँच गराएँ?' भनेर सोध्नु नै यस पिंक अक्टोबर महिनाको मूल उद्देश्य रहेको छ।
स्तन क्यान्सरबारे आफू पहिचानसहित सचेत हुनु र समाजमा सचेतना फैलाउनु अति नै आवश्यक छ। स्तनमा गाँठो आउनु, स्तनको आकारमा असामान्य परिवर्तन हुनु, छालामा परिवर्तन देखिनु, असामान्य डिस्चार्ज हुनु तथा काखी वा वरपर गाँठो महसुस भएमा स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनुपर्छ। यस्ता लक्षण देखिँदैमा क्यान्सर नहुन पनि सक्छ, तर हेलचेक्र्याइँ गर्नु पनि हुँदैन। त्यसैगरी, ४० वर्षभन्दा माथिका महिलाले म्यामोग्राम परीक्षण गर्नु बुद्धिमानी हुन्छ। म्यामोग्राम स्तनको एक्स–रे हो, जसले स्तनमा भएका केही असामान्य परिवर्तन पत्ता लगाउन मद्दत गर्छ।
पिंक अक्टोबरको सुरुवात:
१९८० को दशकदेखि अमेरिकामा स्तन क्यान्सर सचेतना अभियानबाट यसको सुरुवात भएको इतिहास पाइन्छ। यसै अभियानलाई जोडेर अक्टोबर महिनालाई स्तन क्यान्सर सचेतना महिनाका रूपमा विश्वका विभिन्न देशमा मनाउन थालियो।
काठमाडौं क्यान्सर सेन्टरको विशेष अभियान:
२०२६ को अक्टोबर महिनालाई विशेष अवसर पारि काठमाडौं क्यान्सर सेन्टरले स्तन क्यान्सरसम्बन्धी जनचेतना बढाउन तथा महिलालाई समयमै स्वास्थ्य परीक्षण गर्न प्रोत्साहित गर्ने उद्देश्य लिएको छ।
भक्तपुरको ताथलीमा अवस्थित यस काठमाडौं क्यान्सर सेन्टर ५० शैयाको अस्पताल हो, जसले क्यान्सरसम्बन्धी विगत १० वर्षदेखि सम्पूर्ण उपचार सेवा प्रदान गर्दै आएको छ। पिंक अक्टोबरको अवसरमा काठमाडौँ क्यान्सर सेन्टरले ४० वर्षभन्दा माथिका महिलाका लागि सीमित निःशुल्क म्यामोग्राम सेवा उपलब्ध गराउने भएको छ भने अक्टोबर र नोभेम्बर महिनामा म्यामोग्राम सेवामा ५० प्रतिशत छुट प्रदान गरिनेछ।
यो अभियानको उद्देश्य महिलालाई आफ्नो स्वास्थ्यप्रति सचेत गराउनु र आवश्यक स्वास्थ्य परीक्षणका लागि प्रोत्साहन गर्नु हो। स्तन क्यान्सरको विषयमा अझै पनि धेरैमा जानकारी नभएको र कतिपय डर वा लाजका कारण परीक्षणमा ढिलाइ गरेको पाइन्छ।
पिंक अक्टोबरले दिएको सन्देशलाई काठमाडौं क्यान्सर सेन्टरले समुदायसम्म पुर्याउने प्रयास गरेको छ। स्तन क्यान्सरबारे सचेत बनौँ, समयमै परीक्षण गरौँ र आफ्नो स्वास्थ्यको ख्याल राखौँ। काठमाडौं क्यान्सर सेन्टरले अक्टोबर मात्र नभई वर्षभर नै क्यान्सरको रोकथाममा जनचेतना फैलाउन सहकार्य गरिरहेको छ।
-(वर्षा कोइराला काठमाडौं क्यान्सर सेन्टरकी अस्पताल प्रशासक हुन्।)
