स्वस्थकर खानपानले शरीरलाई विभिन्न किसिमले फाइदा पुर्याउँछ। हालै नेचर कम्युनिकेसन्स जर्नलमा प्रकाशित एक अध्ययनले स्वस्थकर खानपानका १० प्रकारका विधि अपनाउने मानिसमा जैविक बुढ्यौलीको गति कम हुने देखाएको छ।
जर्मन सेन्टर फर न्युरोडिजेनेरेटिभ डिजिजेजका अनुसन्धानकर्ताले ३० वर्ष वा सोभन्दा माथिका ६ हजार ४७० जनाको तथ्याङ्क विश्लेषण गरी यस्तो निष्कर्ष निकालेका हुन्।
अध्ययनमा सहभागीहरूको खानपानको अवस्था र रगतमा पाइने जैविक सूचकका आधारमा उनीहरूको जैविक उमेरबीच तुलना गरिएको थियो। अध्ययनमा समेटिएका सबै स्वस्थकर आहार पद्धति अपनाउने मानिसमा जैविक बुढ्यौलीको गति तुलनात्मक रूपमा कम देखिएको थियो।
अनुसन्धानकर्ताले पहिचान गरेका १० प्रकारका आहार यसप्रकार छन् :
१. भूमध्यसागरीय आहार (मेडिटेरेनियन डाइट) : फलफूल, सागसब्जी, गेडागुडी, साबुत अन्न, माछा, बदाम तथा जैतुनको तेलमा आधारित आहार।
२. उत्तरी युरोपेली आहार (नर्डिक डाइट) : माछा, जौ, राई, ओट्स, जरा भएका तरकारी, फलफूल तथा जङ्गली बेरीमा आधारित आहार।
३. ड्यास आहार : उच्च रक्तचाप नियन्त्रण गर्न तयार गरिएको आहार। यसमा फलफूल, सागसब्जी, कम चिल्लो भएका दुग्धजन्य पदार्थ र साबुत अन्नलाई प्राथमिकता दिइन्छ।
४. माइन्ड आहार : मस्तिष्कको स्वास्थ्य र स्मरणशक्ति जोगाउन केन्द्रित आहार। यसमा हरियो सागसब्जी, बेरी, बदाम, साबुत अन्न र माछा समावेश हुन्छन्।
५. अल्टरनेट हेल्दी इटिङ इन्डेक्स : फलफूल, सागसब्जी, साबुत अन्न, गेडागुडी, बदाम र स्वस्थकर चिल्लो पदार्थलाई प्राथमिकता दिने आहार पद्धति।
६. प्लान्ट बेस्ड डाइट इन्डेक्स : वनस्पतिमा आधारित खानेकुरालाई प्राथमिकता दिने आहार पद्धति।
७. हेल्दीफुल प्लान्ट बेस्ड डाइट इन्डेक्स : साबुत अन्न, फलफूल, सागसब्जी, गेडागुडी र बदामजस्ता स्वस्थकर वनस्पतिजन्य खानेकुरामा केन्द्रित आहार।
८. ईएटी–ल्यान्सेट आहार : मानव स्वास्थ्य र वातावरण दुवैलाई ध्यानमा राखेर तयार गरिएको आहार। यसमा वनस्पतिजन्य खानेकुरालाई प्राथमिकता दिइन्छ भने मासु र दुग्धजन्य पदार्थ सीमित गरिन्छ।
९. अनहेल्दीफुल प्लान्ट बेस्ड डाइट इन्डेक्स : प्रशोधित अन्न, गुलियो पेय पदार्थ, मिठाई र अन्य कम पोषणयुक्त वनस्पतिजन्य खानेकुराको सेवनलाई मापन गर्ने सूचक।
१०. डाइटरी इन्फ्लामेटरी इन्डेक्स : शरीरमा सुन्निने प्रक्रिया (इन्फ्लामेसन) बढाउन सक्ने खानपानको अवस्थालाई मापन गर्ने सूचक।
अध्ययनको महत्त्वपूर्ण निष्कर्ष
अध्ययनमा समेटिएका अन्तिम दुई सूचक अस्वस्थकर खानपानसँग सम्बन्धित छन्। यी दुईमा कम अङ्क हुनु अर्थात् त्यस्ता खानपान कम अपनाउनु जैविक बुढ्यौलीको गति सुस्त हुनुसँग सम्बन्धित देखिएको थियो।
अनुसन्धानकर्ताका अनुसार सबै प्रकारका आहार एकैपटक अपनाउन आवश्यक छैन। आफूलाई उपयुक्त हुने स्वस्थकर खानपानको शैली अपनाउँदा पनि लाभ पुग्न सक्छ।
नोट: अन्तिम दुई स्वस्थकर आहारका छुट्टाछुट्टै विधि नभई अस्वस्थकर खानपान मापन गर्ने सूचक हुन्। त्यसैले अध्ययनले वास्तवमा आठ स्वस्थकर आहार पद्धति र दुई अस्वस्थकर खानपान सूचकको तुलना गरेको हो।
