काठमाडौं- पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिन र इम्युनोथेरापी औषधि एकसाथ प्रयोग गर्दा छालाको क्यान्सर फेरि फर्किने वा बिरामीको मृत्यु हुने जोखिम ४२ प्रतिशतले घटेको एक ठूलो चिकित्सकीय अध्ययनले देखाएको छ।
मेलानोमा नामक छालाको क्यान्सर भएका बिरामीमा गरिएको अध्ययनमा यो उपचार संयोजनले क्यान्सर शरीरका अन्य भागमा फैलिने जोखिम पनि दुई वर्षमा ३८ प्रतिशतले घटाएको पाइएको छ। इम्युनोथेरापी औषधि मात्र प्रयोग गरिएका बिरामीको तुलनामा संयुक्त उपचार पाएका बिरामीमा यस्तो जोखिम कम देखिएको हो।
अनुसन्धानकर्ताहरूले यसलाई क्यान्सर उपचारमा नयाँ सम्भावनाका रूपमा लिएका छन्। तर यो उपचारले बिरामीको आयु वास्तवमै बढाउँछ कि बढाउँदैन भन्ने पत्ता लगाउन थप अध्ययन आवश्यक रहेको विशेषज्ञहरूले बताएका छन्।
के हो पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिन?
पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिन भनेको प्रत्येक बिरामीको क्यान्सरको विशेषता हेरेर छुट्टाछुट्टै तयार पारिने खोप हो। यसले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई क्यान्सरका कोष पहिचान गर्न र तिनलाई आक्रमण गर्न सिकाउने उद्देश्य राख्छ।
यो खोप कोभिड–१९ विरुद्धका केही खोपमा प्रयोग भएको एमआरएनए प्रविधिमा आधारित छ। खोप तयार गर्न बिरामीको ट्युमरको आनुवंशिक जानकारी विश्लेषण गरिन्छ। त्यसपछि उक्त जानकारीका आधारमा खोप बनाइन्छ, जसले बिरामीको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई क्यान्सरका कोष चिन्न सहयोग गर्छ।
यसको मुख्य उद्देश्य शल्यक्रियामार्फत ट्युमर निकालिसकेपछि पनि शरीरमा बाँकी रहेका हुन सक्ने क्यान्सरका कोष पहिचान गर्न प्रतिरक्षा प्रणालीलाई तयार पार्नु हो। भविष्यमा क्यान्सर फेरि देखा परेमा शरीरले त्यसविरुद्ध प्रभावकारी प्रतिक्रिया दिन सकोस् भन्ने यसको लक्ष्य हो।
१ हजार १३७ बिरामीमा परीक्षण
अध्ययनमा शल्यक्रियामार्फत ट्युमर निकालिएका १ हजार १३७ जना वयस्क सहभागी थिए। सबैलाई ‘किट्रुडा’ नामक इम्युनोथेरापी औषधि दिइएको थियो। यसले शरीरको प्रतिरक्षा प्रणालीलाई क्यान्सरका कोष पहिचान गर्न र तिनमाथि आक्रमण गर्न सहयोग गर्छ।
सहभागीमध्ये करिब दुई तिहाइलाई ‘इन्टिस्मेरान’ नामक प्रयोगात्मक पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिन पनि दिइएको थियो। बाँकीलाई वास्तविक खोपजस्तो देखिने तर औषधीय प्रभाव नभएको पदार्थ दिइयो।
उपचार सुरु भएको दुई वर्षपछि गरिएको मूल्याङ्कनमा खोप र इम्युनोथेरापी दुवै पाएका बिरामीमा क्यान्सर पुनः फर्किने वा शरीरका अन्य भागमा फैलिने जोखिम उल्लेख्य रूपमा कम देखिएको थियो।
क्याम्ब्रिजस्थित एडेनब्रुक्स अस्पतालमा अध्ययनका सहभागी बिरामीसँग काम गरेकी क्यान्सर रोग विशेषज्ञ प्राध्यापक पिप्पा कोरीले यो प्रविधिलाई उत्साहजनक उपलब्धि भनेकी छन्। उनका अनुसार यस अध्ययनले पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिनको सम्भावनाबारे महत्त्वपूर्ण प्रारम्भिक प्रमाण दिएको छ।
तीन वर्षदेखि क्यान्सरमुक्त
अध्ययनमा सहभागी ७५ वर्षीय टोनी च्यापम्यानलाई सन् २०१९ मा मेलानोमा भएको पत्ता लागेको थियो। उनको छातीमा रहेको ट्युमर शल्यक्रियामार्फत निकालिएको थियो। तर पछि काखीमुनि गाँठो देखिएपछि क्यान्सर फेरि फर्किएको थाहा भयो र उनले दोस्रोपटक शल्यक्रिया गर्नुपर्यो।
त्यसपछि उनी उक्त अध्ययनमा सहभागी भए। अहिले उनी तीन वर्षदेखि क्यान्सरमुक्त छन् र प्रत्येक छ महिनामा स्वास्थ्य परीक्षण गराउँदै आएका छन्।
तर च्यापम्यानले अध्ययनमा वास्तविक खोप पाए वा खोपजस्तै देखिने निष्क्रिय पदार्थ पाए भन्ने उनलाई थाहा छैन। त्यसैले उनको क्यान्सरमुक्त अवस्थाको कारण पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिन नै हो भन्न सकिँदैन।
अन्य क्यान्सरमा पनि परीक्षण हुँदै
औषधि निर्माता कम्पनी एमएसडी र मोडेर्नाले यही उपचार पद्धति मिर्गौला, मूत्राशय र फोक्सोको क्यान्सरमा पनि परीक्षण गरिरहेको बताएका छन्।
यद्यपि, मेलानोमामा देखिएको नतिजाकै आधारमा यो उपचार सबै प्रकारका क्यान्सरमा प्रभावकारी हुन्छ भन्न नमिल्ने विशेषज्ञहरूको भनाइ छ।
लन्डनस्थित इन्स्टिच्युट अफ क्यान्सर रिसर्चका प्राध्यापक एलन मेल्चरले अध्ययनको नतिजालाई प्रभावशाली भने पनि बिरामीको समग्र आयुमा पर्ने प्रभाव बुझ्न लामो समयसम्म अनुगमन गर्नुपर्ने बताएका छन्।
यो उपचारको लागत पनि चुनौती बन्न सक्छ। प्रत्येक बिरामीको ट्युमरको आनुवंशिक विश्लेषण गरेर छुट्टै खोप बनाउनुपर्ने भएकाले यसको खर्च सामान्य उपचारभन्दा बढी हुन सक्छ।
कम्पनीहरूले औषधि नियामक निकायसँग स्वीकृतिका विषयमा छलफल गरिरहेको बताएका छन्। तर अध्ययनका पूर्ण नतिजा वैज्ञानिक जर्नलमा प्रकाशित भएर स्वतन्त्र विशेषज्ञबाट समीक्षा हुन बाँकी छ।
यसैले पर्सनलाइज्ड क्यान्सर भ्याक्सिनले क्यान्सर उपचारमा नयाँ आशा जगाए पनि यसले बिरामीलाई दीर्घकालीन रूपमा कति फाइदा पुर्याउँछ भन्ने पुष्टि हुन थप अनुसन्धान आवश्यक छ।
