काठमाडौं- स्पेनको टेनेरिफस्थित ग्रानाडिल्ला बन्दरगाह नजिक आइतबार बिहानै पुगेको डच क्रुज जहाज एमभी होन्डियसमा फैलिएको घातक हान्टाभाइरस प्रकोपपछि यात्रुहरूलाई सुरक्षित रूपमा उद्धार गर्ने प्रक्रिया सुरु गरिएको छ। जहाजमा हालसम्म आठ जनामा संक्रमण देखिएको छ भने तीन जनाको मृत्यु भइसकेको छ। मृतकमध्ये दुई जनामा हान्टाभाइरस पुष्टि भएको विश्व स्वास्थ्य संगठन (डब्लुएचओ) ले जनाएको छ।
स्पेनी स्वास्थ्य अधिकारीहरूका अनुसार जहाजमा रहेका यात्रुहरूमा हालसम्म संक्रमणको लक्षण नदेखिए पनि सबैको परीक्षण गरिनेछ। त्यसपछि उनीहरूलाई साना डुंगामार्फत किनारमा ल्याइनेछ। त्यहाँबाट सिल गरिएको बसमार्फत टेनेरिफको मुख्य विमानस्थल पुर्याइनेछ, जहाँबाट उनीहरूलाई आफ्ना-आफ्ना देश फर्काइने तयारी गरिएको छ।
यसैबीच, बेलायती सेनाका चिकित्सकहरू दक्षिण अटलान्टिक महासागरस्थित संसारकै दुर्गम बस्तीमध्ये एक ट्रिस्टन दा कुन्हा टापुमा प्यारासुटमार्फत अवतरण गरेका छन्। त्यहाँ बसोबास गर्ने एक बेलायती नागरिकमा हान्टाभाइरसको शंका गरिएको छ। ती व्यक्ति अप्रिल १४ मा एमभी होन्डियसबाट टापुमा ओर्लिएका थिए। जहाज छोडेको दुई सातापछि उनलाई पखाला, ज्वरोलगायत लक्षण देखिएको WHO ले जनाएको छ। हाल उनी आइसोलेसनमा स्थिर अवस्थामा छन्।
बेलायतको रक्षा मन्त्रालयका अनुसार १६ एयर असल्ट ब्रिगेडका छ जना प्याराट्रुपर र दुई चिकित्सा विशेषज्ञलाई ब्राइज नोर्टनबाट पठाइएको हो। अक्सिजनको अभाव भएपछि विमानमार्फत शनिबार अत्यावश्यक अक्सिजन आपूर्ति पनि खसालिएको थियो। टापुमा सामान्यतया दुई जनाको मात्र स्वास्थ्य टोली हुने भएकाले थप सहायता पठाइएको मन्त्रालयले जनाएको छ।
रक्षा मन्त्रालयका अनुसार यो पहिलो पटक हो जब बेलायती सेनाले मानवीय सहायता प्रदान गर्न चिकित्सकहरूलाई प्यारासुटमार्फत दुर्गम क्षेत्रमा पठाएको हो। बेलायती विदेशमन्त्री यभेट कुपरले यस अभियानलाई “विदेशस्थित बेलायती नागरिक र ओभरसिज टेरिटोरीका बासिन्दाको सुरक्षाप्रति सरकारको अटल प्रतिबद्धता” को उदाहरण भनेकी छन्।
ट्रिस्टन दा कुन्हाको जनसंख्या केवल २२१ रहेको छ। त्यहाँ कुनै विमानस्थल छैन र केवल जहाजमार्फत मात्र पुग्न सकिन्छ। प्रतिघण्टा २५ माइलभन्दा बढीको हावाले उद्धार अभियान थप चुनौतीपूर्ण बनेको बेलायती सेनाले जनाएको छ।
डब्लुएचओका महानिर्देशक डा. टेड्रोस अधानोम गेब्रेयेससले पत्रकार सम्मेलनमा जानकारी दिँदै हालसम्म आठ संक्रमितमध्ये पाँच जनामा हान्टाभाइरस पुष्टि भएको बताए। यस प्रकोपमा संलग्न भाइरस एन्डिज भाइरस हो, जुन मानिसबाट मानिसमा सीमित रूपमा सर्न सक्ने हान्टाभाइरसको एक मात्र प्रजाति मानिन्छ। यो सामान्यतया लामो र नजिकको सम्पर्कबाट सर्ने बताइएको छ।
डा. टेड्रोसले “स्थिति गम्भीर भए पनि जनस्वास्थ्यमा जोखिम कम रहेको” बताएका छन्। उनले भाइरसको इन्क्युबेशन अवधि अझै जारी रहेकाले थप संक्रमित भेटिन सक्ने चेतावनी पनि दिएका छन्।
डब्लुएचओले अन्तर्राष्ट्रिय स्वास्थ्य नियम अन्तर्गत विभिन्न देशसँग समन्वय गरिरहेको जनाएको छ। संगठनले अर्जेन्टिनाबाट २,५०० परीक्षण किट पाँच देशका प्रयोगशालामा पठाउने व्यवस्था गरेको छ। साथै यात्रु र चालक दललाई सुरक्षित तथा सम्मानजनक ढंगले जहाजबाट उतार्ने र गन्तव्यसम्म पठाउने कार्यविधि पनि तयार पारिएको छ।
जहाजमा रहेका २२ बेलायती यात्रुलाई विशेष चार्टर उडानमार्फत बेलायत लगिनेछ। उनीहरूलाई इंग्ल्याण्डको मर्सीसाइडस्थित एरो पार्क अस्पतालमा ४५ दिन आइसोलेसनमा राखेर निगरानी गरिने बेलायती स्वास्थ्य सुरक्षा निकायले जनाएको छ।
हान्टाभाइरस सामान्यतया मुसाजस्ता जनावरबाट फैलिने भाइरस हो। अधिकांश हान्टाभाइरस मानिसबीच सर्दैन, तर एन्डिज भाइरस भने सीमित रूपमा मानवबाट मानवमा सर्न सक्ने भएकाले स्वास्थ्य अधिकारीहरू उच्च सतर्कतामा छन्।
