मेथी स्वास्थ्यका लागि अत्यन्तै फाइदाजनक मसला तथा जडीबुटी हो। यसमा भिटामिन 'ए', 'सी', 'ई' र आइरन, क्याल्सियम, पोटासियम जस्ता खनिज पदार्थका साथै उच्च फाइबर पाइन्छ। प्राचीन कालदेखि नै यसको औषधीय गुणका कारण मेथीलाई तरकारी तथा औषधिका रूपमा प्रयोग गरिँदै आएको छ।
मेथीले स्वास्थ्यमा पुर्याउने मुख्य फाइदाहरू यस प्रकार छन्:
मधुमेह (सुगर) नियन्त्रण: मेथीका दानाले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्न मद्दत गर्छ। यसमा पाइने घुलनशील फाइबरले मधुमेहका बिरामीका लागि इन्सुलिनको कार्यलाई प्रभावकारी बनाउँछ।
पाचन क्रियामा सुधार र कब्जियतबाट राहत: मेथीले पाचन प्रणालीलाई बलियो बनाउँछ। यसमा भएको उच्च फाइबरले कब्जियत, ग्यास र एसिडिटीको समस्या कम गर्छ। टुसाएको मेथीको सेवन पेटका लागि विशेष लाभदायक मानिन्छ।
तौल नियन्त्रण: दैनिक खाली पेटमा मेथीको पानी वा टुसाएको मेथी खाँदा तौल घटाउन मद्दत मिल्छ। यसले शरीरमा भएको अनावश्यक बोसो कम गर्न सहयोग गर्छ।
मुटुको स्वास्थ्य र कोलेस्ट्रोल: मेथीमा पोटासियम र अन्य आवश्यक तत्वहरू हुन्छन्, जसले कोलेस्ट्रोलको स्तर नियन्त्रण गरी मुटुलाई स्वस्थ राख्न मद्दत गर्छन्।
जोर्नी र घुँडाको दुखाइमा राहत: मेथीको तासीर तातो हुने भएकाले यसले जाडो याममा हुने जोर्नीको दुखाइ वा हाडजोर्नीको समस्यामा राहत दिन्छ।
कपाल र छालाका लागि फाइदाजनक: भिजाएको मेथी दाना खाँदा कपाल झर्न रोकिन्छ र चाँडै सेतो हुनबाट जोगाउँछ। यसको पेस्ट अनुहारमा लगाउँदा डण्डीफोर र दागधब्बा कम भई छाला चम्किलो हुन्छ।
महिनावारी र प्रजनन स्वास्थ्य: महिलाहरूमा हुने महिनावारीको अनियमितता, पेट दुखाइ र ऐँठन कम गर्न मेथी निकै प्रभावकारी मानिन्छ।
अन्य फाइदाहरू:
पत्थरी गलाउन: यसले मिर्गौलाको पत्थरी गलाउन मद्दत गर्न सक्छ।
रुघाखोकी: रुघाखोकी लाग्दा मेथीको सेवन लाभदायक हुन्छ।
रगतको कमी: टुसाएको मेथीमा आइरन हुने भएकाले यसले शरीरमा रगतको कमी (एनिमिया) हुन दिँदैन।
कसरी सेवन गर्ने?
रातभरि एक चम्चा मेथीको दाना पानीमा भिजाउने र बिहान खाली पेटमा दाना चपाएर खाने वा यसको पानी पिउने गर्दा सबैभन्दा बढी फाइदा हुन्छ।
सावधानी:
गर्भवती महिलाहरूले मेथीको धेरै सेवन गर्नु हानिकारक हुन सक्छ। साथै, कुनै कडा औषधिको सेवन गरिरहेका व्यक्तिहरूले चिकित्सकको सल्लाह लिएर मात्र यसको नियमित प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ।
विशेष नोट:
माथि उल्लेखित जानकारी मेथीका सामान्य फाइदाहरूका बारेमा मात्र हो। यदि स्वास्थ्यमा कुनै पनि समस्या देखिइसकेको छ भने मेथीको सेवनलाई मात्र आधार नमानी तुरुन्त चिकित्सकको सल्लाह लिन र आवश्यक उपचार प्रक्रिया अपनाउनु पर्दछ। कडा औषधिको सेवन गरिरहेका वा गम्भीर बिरामीहरूले चिकित्सकको परामर्श बिना कुनै पनि जडीबुटीको नियमित प्रयोग गर्नु हुँदैन।
