Swasthya Khabarpatrika
हाम्रो बारेमा

वैकल्पिक चिकित्सा

स्वस्थ जीवनशैलीका १५ सुत्र

स्वस्थ जीवनशैलीका १५ सुत्र

जीवनलाई स्वस्थ्य बनाउन छ भने जीवनशैली स्वस्थ्य हुनैपर्छ। स्वस्थ्य जीवनशैलीका लागि स्वस्थ्य दिनचर्या अपरिहार्य छ। जीवनशैली स्वस्थ्य बनाउन चाहनेहरुका लागि निम्न लिखित स्वस्थ्य सुत्रहरु उपयोगी हुन सक्छन्। बुधबार, असार २०, २०८०
प्रवर्द्धनात्मक स्वास्थ्यमा आयुर्वेदको महत्व

प्रवर्द्धनात्मक स्वास्थ्यमा आयुर्वेदको महत्व

चरक संहितालाई आयुर्वेदको प्राचिनतम ग्रन्थहरुमध्ये एक मानिन्छ। चरक संहितामा प्रष्ट रुपमा आयुर्वेदको प्रयोजन अन्तरगत स्वस्थ्य व्यक्तिको स्वास्थ्य रक्षा र रोगी व्यक्तिको रोग उपचार उल्लेख गरिएको छ। आयुर्वेद संहिताहरुमा स्वस्थ रहनका लागि पालना गर्नुपर्ने विभिन्न विधि उपायहरुको बारेमा वर्णन पाईन्छ। मंगलबार, जेठ ३०, २०८०
दूध कतिबेला खाने, कतिबेला नखाने र कसरी खाने?

दूध कतिबेला खाने, कतिबेला नखाने र कसरी खाने?

मा शरिरलाई आवश्यक पोषण तत्व हुन्छ, त्यसलै यसको फाइदा अत्यधिक हुन्छ। तर, कतिपय मानिसको शरिरले दूधमा हुने ल्याक्टोज सहँदैन। यस्तो अवस्थामा उनीहरुले दूध पिउनु हुँदैन। सोमबार, जेठ १, २०८०
स्वस्थ परिवारका लागि गृहणीको भूमिका 

स्वस्थ परिवारका लागि गृहणीको भूमिका 

गृहणीमा सरसफाई शिक्षाको ज्ञान र घर वरिपरिको वातावरण सफा राख्ने कुराको सचेतना बढाउन सक्यों भने महामारी जन्य संक्रामक रोगहरुबाट बच्न सकिन्छ। गृहणी घरको अभिभावक पनि हुन् सन्तुलित दिनचर्याको लागि गृहणीले परिवारलाई मार्गदर्शन गर्नु पर्दछ। शनिबार, वैशाख ३०, २०८०
नेपालमा जलौका चिकित्साको प्रयोग र सम्भावना 

नेपालमा जलौका चिकित्साको प्रयोग र सम्भावना 

वैदिककाल वा संहिताकालमा विकसित आयुर्वेदको जलौका चिकित्सा पद्धति प्रवर्द्धन एवं जलौकाको चिकित्सामा उचित प्रयोग नेपाल जस्तो आफ्नै मौलिक एवं परम्परागत चिकित्सा पद्धति अपनाउने राष्ट्रको रुपमा आफूलाई साबित गराउने तर्फ ध्यान दिनुपर्दछ। बुधबार, वैशाख २०, २०८०
पेट ढुस्स हुँदा के खाने?

पेट ढुस्स हुँदा के खाने?

धेरै चिसो, बासी खानेकुरा, धेरै खानु वा राती ढिला गरी खाना खाएर सुत्दा बेला पेट डम्म फुल्ने वा ढुस्स हुने हुन्छ। यस्तो समस्याको घरमै उपचार गर्न सकिन्छ। आइतबार, चैत १९, २०७९
शान्तिको खोजीमा दौडिरहेका हामी मानव

शान्तिको खोजीमा दौडिरहेका हामी मानव

एउटा परिवारलाई आत्मियताका साथ जोड्न शान्तिको आवश्यकता पर्दछ। शान्तिको लागि काम, क्रोध, लोभ, मोह,भय र त्रासबाट मुक्त हुनुपर्छ। बुधबार, चैत १, २०७९
यसरी हुन्छ तनाव व्यवस्थापन

यसरी हुन्छ तनाव व्यवस्थापन

आफूलाई भौतिक, मानसिक कुरामा प्रतिकूल असर पार्ने कतिपय कुराको संलग्नताप्रति दृढतापूर्ण नाइ भन्न सिक्ने। मंगलबार, फागुन २३, २०७९
सुन्दर बन्न र प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउन मह र दालचिनी

सुन्दर बन्न र प्रतिरक्षा प्रणाली बलियो बनाउन मह र दालचिनी

मह र दालचिनीको धूलोको मिश्रण सेवन गरेमा पेट दुखाई र पेटको अल्सर ठीक हुन्छ। दालचिनी र महको प्रयोगले पेटको वायुको पनि समाधान हुन्छ। आइतबार, माघ २९, २०७९
नवनियुक्त स्वास्थ्य मन्त्रीलाई आयुर्वेद चिकित्सामा समेटिनुपर्ने विषयको सुझाव सँगालो

नवनियुक्त स्वास्थ्य मन्त्रीलाई आयुर्वेद चिकित्सामा समेटिनुपर्ने विषयको सुझाव सँगालो

तसर्थः आयुर्वेद, योग तथा प्राकृतिक चिकित्सा अरु वैकल्पिक चिकित्सा पद्धतिका माध्यमद्बारा स्वस्थ व्यक्तिको स्वास्थ्य प्रवर्द्धन गरी सन् २०३० का दिगो विकासका लक्ष्य हासिल गर्न आम नेपालीलाई मानव पूँजीको रुपमा विकास गर्ने राष्ट्रिय नीति अनुरुप कार्य गर्न आफ्नो कार्यकालमा देहायका सुझाव सँगालो अनुशरण गरिदिनुहुनेछ भन्ने अभिलाषाका साथ प्रस्तुत गर्न चाहन्छु। शुक्रबार, माघ ६, २०७९
राष्ट्रिय योग दिवसले नागरिकमा यस्तो सन्देश प्रवाह गरोस्

राष्ट्रिय योग दिवसले नागरिकमा यस्तो सन्देश प्रवाह गरोस्

मनमा उत्पन्नहुने दु:खका भाव,बेचैनी  वा सस्कारबाट शरीरमा रोग उत्पन्न हुने प्रक्रियालाई प्रसव (पिडा ) भनिन्छ भने मनमा आएका दु:खका भावहरुबाट मुक्त भइ आफ्नो स्वरुप वा आनन्दमा रमाउनु  प्रति प्रसव (पिडाबाट मुक्त) हो। आइतबार, माघ १, २०७९
योग : जीवन सफल बनाउने सूत्र

योग : जीवन सफल बनाउने सूत्र

भनिन्छ, मानिसको जीवन.भएसम्मको संसार। जीवन नभए संसारै शून्य। यो भनाइलाई सत्य मान्ने हो भने संसारमा मानिस जीवित रहन पहिले जीवनलाई बचाउन जरुरी हुन्छ। आइतबार, पुस १७, २०७९
तनावमुक्त गराउने र स्मरण शक्ति बढाउने दुई योगासन: कसरी गर्ने?

तनावमुक्त गराउने र स्मरण शक्ति बढाउने दुई योगासन: कसरी गर्ने?

तनावबाट छुटकारा पाउन मुख्यतया वृक्षासन र ताडासन गर्न सकिन्छ।  आइतबार, पुस ३, २०७९
स्वास्थ्य प्रवर्द्धनमा षटकर्म चिकित्साको महत्व 

स्वास्थ्य प्रवर्द्धनमा षटकर्म चिकित्साको महत्व 

बाहिरी शरीरको सरसफाई स्नान( नुहाएर) गरे जस्तै आन्तरिक (भित्रि) शरीरको विधि पूर्वक सरसफाइ गर्ने क्रियालाई षटकर्म( डिटोक्सिफिकेसन) भनिन्छ। बिहीबार, मंसिर २२, २०७९
मानसिक पुनर्स्थापना के हो र किन आवश्यक छ?

मानसिक पुनर्स्थापना के हो र किन आवश्यक छ?

मानसिक पुनर्स्थापना भनेको कुनै पनी मानसिक समस्या भएका बिरामीहरुलाई घरमा हेरचाह गर्न नसकिने अवस्थामा एक वा एक भन्दा धेरै प्रयासहरु गरी फेरि समुदायमा पुनर्मिलन गराउन गरिने प्रयत्न हो।  सोमबार, कात्तिक १४, २०७९
आयुर्वेद चिकित्साका जननी ऋषि धन्वन्तरी र आरोग्य दिवस 

आयुर्वेद चिकित्साका जननी ऋषि धन्वन्तरी र आरोग्य दिवस 

पटक पटका द्वन्द्वहरुबाट कुनै पनि उपलब्धी नभेटिने देखेपछि दुवै पक्षबीच समुद्र मन्थन गर्ने  निष्कर्ष निस्कियो। समुन्द्र मन्थनको साझा प्रयासपछि ऋषिहरु र दैत्यहरु समुन्द्र मन्थनमा सहभागी भए। आइतबार, कात्तिक ६, २०७९
बिर्सने वा बारम्बार गल्ती गर्ने बानी छ? यसो गरौं

बिर्सने वा बारम्बार गल्ती गर्ने बानी छ? यसो गरौं

जब ध्यान अभ्यासकर्ताले आफ्नो कार्यकौशलतामा तत्काल सुधार पाएनन् भने अझै केही समय ध्यानलाई निरन्तरता दिनुपर्छ भन्ने अनुसन्धाताको निक्र्योल छ। शनिबार, कात्तिक ५, २०७९
आयुर्वेद चिकित्सामा बाजिकरणको महत्व

आयुर्वेद चिकित्सामा बाजिकरणको महत्व

औषधि, आहार र बिहारको प्रयोगद्वारा जवान व्यक्तिहरुमा  संभोग वा मैथुन क्रियामा उर्जा थप्ने प्रक्रियालाई बाजिकरण भनिन्छ। बिहीबार, भदौ ९, २०७९
मधुमेह रोग रोकथाममा हाम्रो भूमिका

मधुमेह रोग रोकथाममा हाम्रो भूमिका

यी दुबै प्रकारका मधुमेहको मुख्य कारण असन्तुलित आहार,शारीरिक निष्क्रियता, अव्यवस्थित दिनचर्या, अनियमित निद्रा र मनको चंचलता नै हो। बिहीबार, साउन २६, २०७९
स्वस्थ्य रहन अपनाउनुपर्ने महत्वपूर्ण ६ विधि

स्वस्थ्य रहन अपनाउनुपर्ने महत्वपूर्ण ६ विधि

स्वस्थ्यका लागि आहार, निद्रा, व्रह्मचर्य, व्यायाम, स्नान र ध्यान यी महत्वपूर्ण छ वटा विधिहरुको चर्चा आयुर्वेद तथा योग चिकित्साले गरेको छ।  आइतबार, साउन १५, २०७९
आँखाको ज्योति बढाउने योग 'नेत्रशक्ति विकासक': कसरी गर्ने?

आँखाको ज्योति बढाउने योग 'नेत्रशक्ति विकासक': कसरी गर्ने?

योगाभ्यासका लागि शरीरलाई तयार गर्न विभिन्न अंग विशेष तथा जोर्नीहरूलाई सक्रिय, खुकुलो र लचकदार बनाउनका लागि यौगिक सूक्ष्म व्यायाम वा अङ्ग व्यायामहरू गरिन्छ। मंगलबार, असार ७, २०७९
आँखाको थकान, टाउको दुखाई र अनुहारमा चाउरी पर्न नदिने 'फेस' योग (तरिका सहित)

आँखाको थकान, टाउको दुखाई र अनुहारमा चाउरी पर्न नदिने 'फेस' योग (तरिका सहित)

बेलायतमा फेस योगका लागि चर्चित डानियला कोलिन्स र जुलिया अनास्तास्युले यसको प्रयोग सुरु गरेका छन्। उनीहरु बेलायतका ‘फेस योग सुपरट्रेनर’ हुन्। सोमबार, जेठ २, २०७९
डब्ल्यूएचओको परम्परागत औषधि अनुसन्धान केन्द्रबाट नेपालले यसरी लिन सक्छ लाभ

डब्ल्यूएचओको परम्परागत औषधि अनुसन्धान केन्द्रबाट नेपालले यसरी लिन सक्छ लाभ

परापुर्वकालदेखि हामीले अपनाउँदै आएका औषधि उपचार विधिहरुको वैज्ञानिक अध्ययन त्यसमा प्रयोग हुने जडिबुटीहरुको प्रभावकारीता विषाक्तता, ओषधि विकास र शैक्षिक कार्यक्रमहरुमा समेत साझेदारी गर्ने अवसर मिल्ने छ। सोमबार, वैशाख २६, २०७९
स्वास्थ्य र समृद्धिको लागि योग

स्वास्थ्य र समृद्धिको लागि योग

गुरुशिक्षा परम्पराबाट बाहिर आएको योगलाई सुत्रवद्ध र एकत्रित गर्ने काम महर्षि पताञ्जलीले गरेका थिए। महर्षि पताञ्जलीले राजयोगमा विस्तार गरेको योग सुत्रलाई अस्टाङग योग भनिन्छ। नाथ सम्प्रदायका प्रवर्तक शिवभक्त योगी मत्स्येन्द्रनाथका शिष्य गोरखनाथले हठयोग ग्रन्थ लेखेका थिए। आइतबार, वैशाख २५, २०७९
यी हुन् टाउको दुखाइका घरेलु औषधि

यी हुन् टाउको दुखाइका घरेलु औषधि

दालचिनीलाई पिसेर पाउडर बनाउने र यसरी तयार भएको पाउडरमा पानी मिसाएर गाडा पेस्ट बनाउने। यसरी तयार भएको पेस्ट टाउकोमा लगाई ३० मिनेटपछि मनतातो पानीले धुने। शुक्रबार, वैशाख २३, २०७९
पञ्चकर्म चिकित्साः शरीरका विकार बाहिर निकाल्ने प्रक्रिया

पञ्चकर्म चिकित्साः शरीरका विकार बाहिर निकाल्ने प्रक्रिया

बदलिँदो जीवनशैली, अस्वस्थकर आहार, शारीरिक निस्क्रियता र व्यायामको कमीजस्ता कारणले मानव शरीर मेसिनजस्तै हुँदैछ। जसको कारक तत्व शरीरभित्र सञ्चित हुँदै जाने अनावश्यक वोसो तथा अन्य विकार पदार्थ हुन्। त्यसैले यस्ता विकार पदार्थ बाहिर निकाली शरीरका भित्रि अंग सफा गर्ने संशोधन क्रिया (इलिमिनेसन थेरापी)  लाई पञ्चकर्म चिकित्सा भनिन्छ। बिहीबार, वैशाख १, २०७९
मानव स्वास्थ्यमा योगको प्रभाव

मानव स्वास्थ्यमा योगको प्रभाव

मधुमेह, उच्च रक्त चाप, स्वासप्रस्वास जन्य समस्या र क्यान्सर जस्ता नसर्ने रोगका कारणले हुने उच्च मृत्युदरलाई कम गर्दै रोगमा लगानी भएको देशको आर्थिक भारलाई घटाउन सकिन्छ। नियमित योग अभ्यासबाट ध्रुमपान तथा मध्यपानको लतलाई हटाउन सकिन्छ। शुक्रबार, फागुन २७, २०७८
गुर्जोको यथार्थता र भ्रम

गुर्जोको यथार्थता र भ्रम

औषधिको सुरक्षितताको प्रश्नमा सर्वदा सचेत रहन आवश्यक छ तर पूर्वाग्रह र दुराग्रह राखी समयको कसिमा हजारौं वर्षदेखि खरो साबित भइसकेको आयुर्वेद चिकित्सामाथि गैरआयुर्वेद वा जडिबुटिको वास्तविक ज्ञान नभएको व्यक्तिले सम्पूर्ण आयुर्वेद चिकित्सालाई बदनाम गर्ने किसिमले  नकारात्मक टिकाटिप्पणी गर्न उचित मान्न सकिदैँन। आइतबार, फागुन २२, २०७८
योग चिकित्साः शरीरलाई स्वस्थ राख्ने पञ्चकोष विधि

योग चिकित्साः शरीरलाई स्वस्थ राख्ने पञ्चकोष विधि

मनको अत्यधिक वेचैनी, वेखुशी वा चञ्चलताबाट शरीरमा कष्ट उत्पन्न हुने क्रियालाई रोग भनिन्छ भने मनमा आएका दुःख कष्ट तथा मनका विकारहरुबाट मुक्त भइ आफ्नो स्वरुप वा आनन्दमा रमाउनु निरोगिता हो। बिहीबार, फागुन ५, २०७८
बहुउपयोगी च्यवनप्रासः सबैले खान मिल्छ? कसरी खाने?

बहुउपयोगी च्यवनप्रासः सबैले खान मिल्छ? कसरी खाने?

अहिले बजारमा पाइने भिटामिनको नाममा धेरैले फूड सप्लीमेन्ट तथा भिटामिनहरु खाइरहेका छन्। दर्ता र स्वीकृत बिना बजारमा रहेका ती सप्लीमेन्ट तथा भिटामिनहरु खानु हुँदैन। यी फूड सप्लीमेन्ट र भिटामिनको सट्टा च्यवनप्रास खाँदा शरीरलाई धेरै फाइदा हुन्छ।  सोमबार, पुस ५, २०७८
ट्रेण्डिङ
स्वास्थ्य मन्त्री निशा मेहताको जोडबलमा स्वास्थ्यमा ९७७ स्थायी दरबन्दी थप्ने प्रस्ताव अर्थ मन्त्रालयबाट स्वीकृतबिहीबार, वैशाख २४, २०८३
अस्पताल विकास समितिका पदाधिकारी हटाउने तयारी, ५ सयभन्दा बढी नियुक्ति खारेज हुने बिहीबार, वैशाख २४, २०८३
स्वास्थ्य क्षेत्रका नियुक्ति खारेज हुँदा `जोगिए´ मेडिकल काउन्सिलका रजिस्ट्रार आइतबार, वैशाख २०, २०८३
डा. सतिश देवलाई नेपाल मेडिकल काउन्सिलको रजिष्ट्रारबाट हटाउने सरकारको निर्णय बिहीबार, वैशाख २४, २०८३
एनएमएमा डा. बद्री प्यानलको बर्चस्व: दुई उपाध्यक्ष र तीन सदस्यबाहेक सबै पदमा जित हासिल मंगलबार, वैशाख २२, २०८३
स्वास्थ्य व्यवसायीहरूको कडा चेतावनी: माग पूरा नभए देशभर आन्दोलन र सेवा ठप्प पार्ने बुधबार, वैशाख २३, २०८३
सबै हेर्नुहोस
अन्तर्वार्ता सबै
डा. अमात्यलाई प्रश्न– धेरै हेडफोन वा इयरफोनको प्रयोगले कानमा असर गर्छ ? स्वास्थ्यखबर
स्वास्थ्य बीमालाई दिगो बनाउन संरचनात्मक सुधार अनिवार्य छ : डा कृष्ण प्रसाद पौडेल (अन्तर्वार्ता) रिता लम्साल
'नीतिगत सुधार भए पाँच वर्षमै औषधिमा आत्मनिर्भर बन्न सकिन्छ' स्वास्थ्यखबर
सरकारले आयुर्वेद क्षेत्रलाई प्रोत्साहन गर्ने नीति ल्याउनुपर्छ: सुमनप्रसाद पाण्डे स्वास्थ्यखबर
औषधि ऐन संशोधन गरी यन्त्र-उपकरणलाई पनि नियमनको दायरामा ल्याउनुपर्छ : भक्त हमाल स्वास्थ्यखबर
सरकारले सहयोग गरे नेपाली औषधिले बजारको ८० प्रतिशत हिस्सा ओगट्छ: सन्तोष बराल स्वास्थ्यखबर
स्वदेशी औषधि उद्योगलाई राज्यले प्राथमिक सुरक्षा र प्रोत्साहन दिनुपर्छ: प्रज्वलजंग पाण्डे स्वास्थ्यखबर
संसारका कुनै पनि देशको विकास उद्योगबिना सम्भव छैन: महेश प्रधान स्वास्थ्यखबर
सबै हेर्नुहोस
haatma haatma
विचार/विश्लेषण
एनएमए नवनिर्वाचित कार्यसमितिलाई शुभकामना: पेशागत मर्यादा र मानवीय संवेदना- एउटै सिक्काका दुई पाटा
एनएमए नवनिर्वाचित कार्यसमितिलाई शुभकामना: पेशागत मर्यादा र मानवीय संवेदना- एउटै सिक्काका दुई पाटा शुक्रबार, वैशाख २५, २०८३
नेपालको स्वास्थ्य बीमा प्रणाली:  दीगोपनका लागि चरणबद्ध सुधारको मार्गचित्र
नेपालको स्वास्थ्य बीमा प्रणाली:  दीगोपनका लागि चरणबद्ध सुधारको मार्गचित्र बुधबार, वैशाख २३, २०८३
विशबोन डे के हो र यो कसरी मनाइन्छ?
विशबोन डे के हो र यो कसरी मनाइन्छ? बुधबार, वैशाख २३, २०८३
राष्ट्रिय पोषण लेखाजोखा अभियान २०८३ : अनिवार्य सहभागीताका लागि आह्वान
राष्ट्रिय पोषण लेखाजोखा अभियान २०८३ : अनिवार्य सहभागीताका लागि आह्वान बुधबार, वैशाख २३, २०८३
मानसिक स्वास्थ्य समस्या: के हो र के होइन?
मानसिक स्वास्थ्य समस्या: के हो र के होइन? बुधबार, वैशाख २३, २०८३
एक मिडवाइफको स्वास्थ्यमन्त्रीलाई खुल्ला पत्र
एक मिडवाइफको स्वास्थ्यमन्त्रीलाई खुल्ला पत्र मंगलबार, वैशाख २२, २०८३
स्वास्थ्य मन्त्रालयको नेतृत्व, नर्सिङ पेसाको उपेक्षा र सुधारको अपरिहार्यता
स्वास्थ्य मन्त्रालयको नेतृत्व, नर्सिङ पेसाको उपेक्षा र सुधारको अपरिहार्यता सोमबार, वैशाख २१, २०८३
नेपालको उत्कृष्ट गर्भपतन कानुन: अधिकारको दस्तावेज मात्र कि सेवा सुनिश्चिताको प्रयास ?
नेपालको उत्कृष्ट गर्भपतन कानुन: अधिकारको दस्तावेज मात्र कि सेवा सुनिश्चिताको प्रयास ? सोमबार, वैशाख २१, २०८३
सबै हेर्नुहोस
ब्लग सबै
स्वास्थ्यमन्त्री मेहतालाई खुला पत्र: प्रयोगशाला सेवालाई उपेक्षा गरेर गुणस्तरीय सेवाको परिकल्पना कसरी हुन्छ? मिलन बटाला, स्वास्थ्य प्रयोगशालाकर्मी
अन्तिम चरणको क्यान्सरमा आयुर्वेदको सहयात्रा: पीडाबाट सहज जीवनतर्फको खोज डा. रमेश आचार्य, आयुर्वेद चिकित्सक
रोबोट जस्तो सुशासन, हामी मानव कहाँ? डा शम्भु खनाल
हामी अझै स्वास्थ्यका संरचना गन्ने हो, कि जीवन बचाउने प्रणाली बनाउने? स्वास्थ्यखबर
पिडाबाट जन्मिएका शिव आफैंले आर्जेको शक्ति डा. अखण्ड उपाध्याय
भोक र कर्तव्यबीचको संघर्ष डा. अखण्ड उपाध्याय
सरकारलाई खुला पत्र : मैले कोसँग सट्टा विदा लिने, करार जागिर नि:सर्त खारेज गरियोस् ! डा. नितेश कुमार राय
करिब एक घन्टाको फोन कलले नयाँ जीवन प्राप्त गरेको त्यो शिशु... गंगाराम खनाल
सबै हेर्नुहोस
© 2026 Swasthya Khabarpatrika. All Rights Reserved. Site by: SoftNEP