क्यान्सर रोग विशेषज्ञका रूपमा मेरो अधिकांश समय अस्पतालका कोठाहरू, जटिल मेडिकल रिपोर्टहरू र जीवनसँग संघर्ष गरिरहेका बिरामीहरूमाझ बित्छ। तर, चिकित्सक बन्नुभन्दा धेरै अघि मेरो परिचय एउटा अर्कै संसारसँग जोडिएको थियो- फुटबल। त्यो संसार आज पनि मेरो हृदयको सबैभन्दा भावुक र जीवन्त कुनामा सुरक्षित छ।
हाल अमेरिकामा 'एस्कओ लिडरसिप डेभलपमेन्ट प्रोग्राम'को प्रशिक्षणमा सहभागी भइरहेका बेला जीवनले मलाई एउटा दुर्लभ अवसर दियो- विश्वकप २०२६ को खेल प्रत्यक्ष रंगशालामा बसेर हेर्ने। बाल्यकालदेखि टेलिभिजनको पर्दामा मात्र सीमित त्यो महाउत्सव आफ्नै आँखाअगाडि देख्न पाउनु मेरा लागि कुनै जादुमयी सपनाभन्दा कम थिएन।
बोस्टनको विशाल र अत्याधुनिक रंगशालामा नर्वे र इराकबीचको खेल हुँदै गर्दा हजारौँ दर्शकको हुटिङ, झण्डाहरूको लहर, राष्ट्रगानको गुञ्जन र अभूतपूर्व उत्साहले वातावरण नै रोमाञ्चित बनेको थियो। मैदानमा विश्व फुटबलका चर्चित स्ट्राइकर एर्लिङ हालान्ड आफ्नो जादु देखाइरहेका थिए। उनको दुई गोलको मद्दतले नर्वेले ४–१ को प्रभावशाली जित निकाल्यो। इराकले गरेको सान्त्वना गोलमा समेत रंगशाला जसरी एकाएक जुरुक्क उठ्यो, त्यो दृश्य र तरङ्गलाई शब्दमा बयान गर्न कठिन छ।
तर, सत्य के हो भने मेरो ध्यान पूरा समय मैदानमा मात्र केन्द्रित थिएन।
मेरो आँखा पटक–पटक दर्शकदीर्घातिर पुगिरहेको थियो। म नर्वे र इराकको खेलभन्दा पनि तिनका समर्थकहरूको अनुहारमा आफ्नो देश खोजिरहेको थिएँ। नर्वेका समर्थकहरू गर्वका साथ आफ्नो झण्डा फहराउँदै थिए भने इराकी समर्थकहरू दशकौँको प्रतीक्षा पूरा भएको खुसीमा भावुक देखिन्थे। उनीहरूको त्यो असीम उत्साह देख्दा मेरो मनभित्र एउटा प्रश्नले बारम्बार झस्काइरह्यो- 'के कुनै दिन यो वैश्विक मञ्चमा नेपालको झण्डा फहरिरहेको देख्न पाइएला?'
त्यो क्षण मैले कल्पना गरेँ- रातो रङको नेपाली जर्सी लगाएका हजारौँ नेपाली समर्थकहरू, हातमा चन्द्र-सूर्य अंकित झण्डा, र मादलको तालसँगै रंगशालाभरि गुञ्जिरहेको 'नेपाल... नेपाल...' को नारा। संसारको सबैभन्दा ठूलो फुटबल मञ्चमा आफ्नो देशको नाम उच्चारण हुँदा कस्तो अनुभूति हुन्थ्यो होला? सायद त्यो गर्व कुनै पनि व्यक्तिगत वा व्यावसायिक सफलताभन्दा धेरै गुणा ठूलो हुने थियो।
मैदानमा हालान्ड बल लिएर दौडिरहेका बेला मेरो मन भने हजारौँ किलोमिटर टाढा सुदूरपश्चिमको टीकापुर पुगिसकेको थियो। मैले बाल्यकालका ती दिनहरू सम्झिएँ, जहाँ हामीसँग न आधुनिक बुट थिए, न त व्यवस्थित मैदान नै। कहिलेकाहीँ मोजाभित्र कपडा कोचेर बनाइएको कपडाको बलले चित्त बुझाउँथ्यौँ। हिलो, धुलो, चर्को घाम र चोटपटकका बीच पनि खेलप्रतिको मोह र भोक कहिल्यै कम भएन। फाटेको जुत्ता, घुँडामा लागेको घाउ र खाली पेटले पनि हाम्रा सपनाहरूलाई रोक्न सकेका थिएनन्।
आज ती बालसखाहरू को कहाँ छन्, मलाई थाहा छैन। तर उनीहरूको आँखामा चम्किने फुटबलप्रतिको त्यो अगाध प्रेम र राष्ट्रिय टोलीका लागि खेल्ने सपना अझै पनि मेरो स्मृतिमा ताजा छ।
यही सम्झनाले मलाई देशभरका ती भुइँतहका प्रशिक्षकहरूको याद दिलायो, जसले न्यूनतम सुविधा र सीमित स्रोत-साधनका बीच पनि आफ्नो सम्पूर्ण जीवन नेपाली फुटबलको जग निर्माणमा समर्पित गरेका छन्। उनीहरूलाई पर्याप्त सम्मान, पारिश्रमिक वा मिडियामा चर्चा नमिल्न सक्छ, तर उनीहरूको पसिना र नि:स्वार्थ समर्पणकै कारण नेपाली फुटबलको दीपक अझै निभेको छैन।
हामी नेपालीहरूमा फुटबलप्रतिको क्रेज र दीवानापन कम छैन, न त प्रतिभाकै कमी हो। तर विश्वकप केवल भावना र सपनाले मात्र जितिँदैन; त्यसका लागि सुदृढ प्रणाली, वैज्ञानिक योजना र दीर्घकालीन लगानी चाहिन्छ।
इराक जस्तो देश, जसले दशकौँसम्म युद्ध, राजनीतिक अस्थिरता र अनेकौँ मानवीय संकटहरू भोग्यो, आज विश्वकपको मैदानमा सिंगो विश्वसँग प्रतिस्पर्धा गरिरहेको छ। यदि इराकले सक्छ भने नेपालले नसक्ने कुनै कारण छैन। तर, त्यसका लागि अब भावनात्मक भाषणभन्दा बढी धरातलीय कामको आवश्यकता छ।
यसका लागि मुख्यत: तीनवटा कदम अपरिहार्य छन्:
१. खेलाडीको आर्थिक सुरक्षा: सबैभन्दा पहिले खेलाडीको व्यावसायिक र आर्थिक भविष्य सुनिश्चित हुनुपर्छ, ताकि उनीहरू भविष्यप्रति चिन्तित भएर होइन, ढुक्क भएर खेलमा मात्र केन्द्रित हुन सकून्।
२. वैज्ञानिक प्रणाली र पूर्वाधार: आधुनिक प्रशिक्षण, वैज्ञानिक फिटनेस प्रणाली र अन्तर्राष्ट्रिय स्तरका उच्चकोटिका प्रशिक्षकहरूमा लगानी बढाउनु पर्छ।
३. अन्तर्राष्ट्रिय एक्सपोजर: नेपाली टोलीका लागि नियमित रूपमा बलिया वैदेशिक टोलीहरूसँग खेल्ने र अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिस्पर्धामा भिड्ने अवसर सिर्जना गरिनुपर्छ। किनकि, पर्याप्त अनुभवबिना मैदानमा आत्मविश्वास जन्मिँदैन।
फुटबल केवल ९० मिनेटको खेल मात्र होइन। यसले भाषा, जात, भूगोल र राजनीतिक विचारभन्दा माथि उठेर सिंगो राष्ट्रलाई एउटै भावनात्मक सूत्रमा बाँध्ने सामर्थ्य राख्छ। विश्वकपमा एउटा देशको उपस्थिति केवल खेलकुदको उपलब्धि होइन, त्यो राष्ट्रिय पहिचान, अस्तित्व र सार्वभौम गौरवको प्रतीक पनि हो।
बोस्टनको त्यो रात नर्वेले खेल जित्यो। तर रंगशालाबाट बाहिरिँदै गर्दा मेरो मनमा हार-जितको लेखाजोखा भन्दा पनि एउटा बलियो आशा पलाएको थियो।
हो, आज यो सपना टाढा देखिन्छ। हाम्रा पूर्वाधारहरू कमजोर छन् र यात्रा अत्यन्तै कठिन छ। तर इतिहास साक्षी छ- संसारका प्रत्येक ठूला उपलब्धि कुनै दिन एउटा सानो सपनाकै रूपमा सुरु भएका थिए। मलाई पूर्ण विश्वास छ, यदि हामीले खेलकुदलाई राष्ट्रिय प्राथमिकताको विषय बनाएर अघि बढ्यौँ भने एक दिन नेपाली फुटबलले पनि विश्वकपको ढोका निश्चित रूपमा ढकढक्याउनेछ। त्यो दिन संसारको कुनै एउटा विशाल रंगशालामा हाम्रो चन्द्र-सूर्य अंकित झण्डा फहरिरहेको हुनेछ, र लाखौँ नेपालीका आँखामा गर्वका आँसु टल्किरहेका हुनेछन्।
त्यो ऐतिहासिक दिन म संसारको जुनसुकै कुनामा भए पनि गौरवका साथ उभिएर एउटै कुरा भन्नेछु- 'हामीले सपना मात्र देखेनौँ, त्यो सपनालाई सामूहिक संकल्पका साथ पूरा गरेरै छाड्यौँ।'
