धनगढी- सुदूरपश्चिम प्रदेशका नौ जिल्लामध्ये हालसम्म सातवटा जिल्लामा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम लागु भइसकेको छ। सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले यसै वर्ष डडेल्धुरा र डोटीमा बिमा कार्यक्रमलाई विस्तार गर्ने लक्ष्य लिएको हो।
राष्ट्रिय बिमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक रमेशकुमार पोखरेलले सुदूरपश्चिम प्रदेश बिमित प्रदेश बन्न लागेको बताए। उनले भने‚ ‘यस प्रदेशका सबै जिल्लामा बिमा कार्यक्रम विस्तार गरेर बिमित प्रदेश बनाइनुपर्छ।’
उनले सरकारले हालसम्म देशभरीका ४ सय ८८ वटा स्थानीय तहमा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम विस्तार गरिसकेको बताए। उनले बिमा कार्यक्रम विस्तारका लागि ११ जिल्ला पहिचान भइसकेकाले ती जिल्लामा छुट्टै कार्यक्रम लागू गरिने पनि बताए।
स्वास्थ्य बिमा नविकरण गर्ने बढ्दै
नेपाल सरकारले २०७२ साल चैत २५ गतेबाट पहिलो चोटी कैलाली जिल्लाबाट स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमको शुभारम्भ गरेको थियो।
सुरुमा कैलालीमा पाँच सय दुई घरधुरी कार्यक्रममा समावेश भएका थिए। बिमा सुरु भएको एक वर्षपछि नविकरण भने एक सय १२ घरधुरीले गरेका थिए। सुरुमा नविकरण गर्नेको संख्या २२ प्रतिशतमात्रै रहेकोमा अहिले भने सुदूरपश्चिम प्रदेशमा नविकरण गर्नेको संख्या ६० प्रतिशत पुगेको प्रदेश बिमा बोर्डले जनाएको छ।
बोर्डका अनुसार २०७५ साउन १ गतेसम्म प्रदेशमा २ हजार ८ सय ४९ घरधुरी बिमामा आवद्ध भएकोमा २०७६ साउनसम्म १ हजार ७ सय २६ घरधुरीले नविकरण गरेका छन्।
सबै नागरिकलाई स्वास्थ्य बिमामा समावेश गरिन्छ : मन्त्री सुवेदी
सुदूरपश्चिम प्रदेशका सामाजिक विकास मन्त्री कृष्णराज सुवेदीले प्रदेशका सबै नागरिकलाई स्वास्थ्य बिमामा समावेश गराउन पहल भइरहेको बताएका छन्।
‘प्रदेशका नौवटै जिल्लामा स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम विस्तार यसै वर्ष गरिनेछ र त्यसपछि हरेक नागरिकलाई यसमा समावेश गरिनेछ’ स्वास्थ्य बिमा बोर्डले सोमबार धनगढीमा आयोजना गरेको प्रादेशिक समिक्षा गोष्ठीको उद्घाटन गर्दै मन्त्री सुवेदीले भने‚ ‘कार्यक्रमलाई विस्तार गरेर सबैलाई बिमितमात्र बनाउने होइन‚ सेवा प्रदायक संस्थाको गुणस्तरमा पनि सुधार गरिनेछ।’ उनले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमलाई प्रभावकारी बनाउन सबै इमान्दार भएर लाग्नुपर्ने बताए।
‘यो कार्यक्रम हरेक गरीब, विपन्न तथा आर्थिक रुपमा कमजोर रहेका व्यक्तिलाई स्वास्थ्य सेवाको पहुँचमा ल्याउन लागू भएको हो।’ मन्त्री सुवेदीले नविकरण सेवाप्रदायक संस्थाको सेवासँग जोडिएको बताउँदै कतै सेवा प्रदायक संस्थाले राम्रो सेवा प्रदान नगरेको वा बिमाप्रतिको गलत प्रचार भएको त होइन भन्ने आशंका गरे।
कार्यक्रममा मुख्यमन्त्री तथा मन्त्रीपरिषद कार्यालयका प्रमुख सचिव बालकृष्ण घिमिरेले सरकारले नीति बनाउने, तर कार्यान्वयन पक्षमा ध्यान नदिने गरेको गुनासो गरे। ‘स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रम राम्रो हो’ उनले भने‚ ‘यसमा भएका कमी कमजोरी, समस्या तथा चुनौतिलाई पहिचान गर्दै सुधार गरेर अघि बढ्नुपर्छ।’ उनले नीति बनाएर कार्यान्वयन नभए त्यसको प्रभाव पनि राम्रो नहुने बताए।
प्रदेशका आर्थिक मामिला तथा योजना मन्त्रालयका सचिव सुमनराज अर्यालले प्रदेशमा स्वास्थ्य बिमालाई प्रभावकारी बनाउन मन्त्रालयसँग सल्लाह र आवश्यक सहयोग गरिने बताए।
राष्ट्रिय बिमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक रमेश कुमार पोखरेलको अध्यक्षतामा भएको कार्यक्रममा सामाजिक विकास मन्त्रालयका प्रवक्ता झंकरबहादुर विष्ट, स्वास्थ्य महाशाखा प्रमुख नरेन्द्र कार्की, स्वास्थ्य निर्देशनालय दिपालयका निर्देशक गुणराज अवस्थी, प्रदेश स्वास्थ्य बिमा बोर्डका प्रमुख जनक साउद, सातवटै जिल्ला शाखाका प्रमुख, दर्ता सहयोगी, बिमित, सञ्चारकर्मी लगायतको सहभागिता रहेको थियो। कार्यक्रमको सञ्चालन कैलाली जिल्ला संयोजक नरेश चौधरीले गरेका थिए।
स्वास्थ्य स्वयंसेविकाको निःशुल्क स्वास्थ्य बिमा गरिने
सुदूरपश्चिम प्रदेशका स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई निःशुल्क स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रममा समावेश गर्ने सम्झौता गरिएको छ।
सामाजिक विकास मन्त्री सुवेदीको रोहबरमा मन्त्रालयका प्रवक्ता बिष्ट र राष्ट्रिय बिमा बोर्डका कार्यकारी निर्देशक पोखरेलले सम्झौतापत्रमा हस्ताक्षर गरे।
राष्ट्रिय बिमा बोर्डले महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई ५० प्रतिशत छुटमा समावेश गर्ने नीति लिएको थियो भने सुदूरपश्चिम प्रदेश सरकारले पनि ५० प्रतिशत थप रकम समावेश गरेको जनाइएको छ।
प्रदेशका सामाजिक विकास मन्त्री सुवेदीले भने‚ ‘महिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई दीर्घकालीन सेवा प्रदान होस् भनेर प्रदेश मन्त्रालयले निःशुल्क बिमाको अवधारणा लिएको हो।’ उनले गत वर्ष प्रदेश सरकारले प्रतिमहिला स्वास्थ्य स्वयंसेविकालाई १० हजार रुपैयाँ दिने कार्यक्रम बनाएकोमा यस वर्ष बिमा कार्यक्रममा समावेश गर्ने कार्यक्रम अगाडि बढाएको बताए।
सुदूरपश्चिममा १२ प्रतिशत जनसंख्यामात्रै आवद्ध
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा हालसम्म कुल जनसंख्याको १२ प्रतिशत जनसख्यामात्रै स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रममा आवद्ध भएको तथ्यांकले देखाएको छ।
बिमा बोर्ड सुदूरपश्चिम प्रदेश कार्यालयका अनुसार २०६८ को जनगणनाअनुसार प्रदेशको कूल जनसंख्या २५ लाख ५२ हजार ५ सय १७ रहेकोमा हालसम्म स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रममा दुई लाख ४६ हजार दुई सय तीन जना आवद्ध भएका छन्।
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा कैलालीमा सबैभन्दा बढि स्वास्थ्य बिमित रहेका छन् भने दार्चुलाबाट हालसम्म सबैभन्दा कम स्वास्थ्य बिमित रहेका छन्। बिमा बोर्डका अनुसार गरीब घरधुरी पहिचान भइसकेका जिल्लामा बिमितको संख्या बढी भए पनि पहिचान नभएका जिल्लामा सहभागिताको अवस्था कमजोर रहेको देखिएको छ।
सरकारले कैलाली, अछाम, बझाङ र बाजुरा जिल्लामा गरीब घरधुरी पहिचान गरी परिचयपत्र वितरण गरिसकेको छ। प्रदेशका अन्य पाँच जिल्लामा भने पहिचान हुन बाँकी रहेको छ।
बिमा बोर्डका अनुसार कैलालीमा एक लाख ३५ हजार ८ सय ३१ जना स्वास्थ्य बिमामा आवद्ध भएका छन् भने दार्चुलामा पाँच हजार ६ सय ८५ जनामात्रै हालसम्म आवद्ध भएका छन्।
त्यस्तै, बझाङमा ३० हजार १ सय १२, बाजुरामा २६ हजार पाँच सय ७४, अछाममा २५ हजार ८ सय ६, बैतडीमा ११ हजार ९ सय ९० र कञ्चनपुरमा १० हजार १ सय ९५ जना स्वास्थ्य बिमित रहेका छन्।
सुदूरपश्चिम प्रदेशमा अहिलेसम्म ३९ हजार ३ सय १ जनाले स्वास्थ्य बिमा कार्यक्रमबाट स्वास्थ्य सेवा लिइसकेको जनाइएको छ। बिमा कार्यक्रमअन्तर्गत प्रदेशका सात जिल्ला गरी ३ करोड ८१ लाख ५ हजार २ सय ६२ रुपैयाँ लगानी भइसकेको बोर्डले जनाएको छ।
