टन्न खाएर पनि मोटोपना घटाउन सकिन्छ भन्ने सुन्दा तपाई हामीलाई अचम्म लाग्न सक्छ।
आहारविद् योगिता सापकोटाका अनुसार हामीले हाम्रो खानामा भएको क्यालोरीको मात्रा घटाएर पोषक तत्व नघटाउदा पनि मोटोपना घटाउन सक्छौं।
यसले गर्दा शरीरको बोसो घट्दैन बरु मांसपेशी र शरीरको पानी घट्न थाल्छ। जुन एकदमै हानिकारक हुन्छ। किनभने घट्नुपर्ने त बोसो मात्र हो। हाम्रो उमेर, शरीर, जीवनशैली अनुसार कति क्यालोरी लिने भन्ने कुरा तय गरी क्यालोरीको सन्तुलन मिलाएर खान सकेमा शरीरमा बोसो बढ्दैन। जसले मोटोपना नियन्त्रणमा सहयोग गर्छ।
उनका अनुसार शरीरलाई कार्बोहाइड्रेट, प्रोटिन, बोसो जस्ता सबै पोषक तत्व चाहिन्छ। रेसादार, ताजा खानेकुरामा पोषकतत्व पाइन्छन्, बजारमा उपलब्ध प्रशोधित खानेकुरामा होइन। टन्नै सागपात, गेडागुडी तथा आफ्नो भूगोलमा पाइने मौसमी फलफूल खानुपर्छ। गाँजर, मुला, काँक्रो, केराउ, राजमा, चना, काउली, ब्रोकाउली आदि खानुपर्छ। यी खानेकुराले मोटोपन बढ्दैन।
मोटोपन घटाउन भोको पेट वा आधा पेट बस्नु पर्दैन। उच्च क्यालोरी भएको खानेकुरा नखाए हुन्छ। बजारमा पाइने प्रशोधित खानेकुरा चाउचाउ, विस्कुट, चिप्स, कोकाकोला, पेप्सी आदि चाहिं उच्च क्यालोरीयुक्त खानेकुरा हुन्। यस्ता खानेकुराबाट शरीरलाई जरुरी पोषक तत्व प्राप्त हुँदैन।
त्यसैले जंकफुड, कोल्ड ड्रिंक जस्ता तयारी खानेकुराको सेवन आजैबाटै छाडेर टन्नै खाएर पनि मोटापना घटाउन आहारविद् सापकोटाको सुझाव छ।
विभिन्न अध्यनले देखाएका विवरणलाई हामीले यहाँ बुँदागत रुपमा राखेका छौं।
१. 'लो क्यालोरी डेन्सिटी' भएका खानेकुरा रोज्ने
धेरै मात्रामा खाँदा पनि कम क्यालोरी हुने खानेकुराहरू छनोट गर्नुहोस्। यसले पेट भरिएको संकेत दिन्छ तर शरीरमा अनावश्यक बोसो जम्न दिँदैन।
हरियो सागसब्जी र सलाद: काँक्रो, गाजर, बन्दागोभी, र ब्रोकाउली जस्ता तरकारीहरू जति खाए पनि खासै धेरै क्यालोरी हुँदैन।
पानीको मात्रा बढी भएका फलफूल: खरबुजा, सुन्तला र स्याउ जस्ता फलफूलले पेट छिटो भर्छन्।
२. प्रोटिन र फाइबरमा जोड
यी दुई तत्वले भोक ढिलो लगाउँछन् र मेटाबोलिज्मलाई सक्रिय राख्छन्।
प्रोटिन: अण्डा, दाल, गेडागुडी, र पनिर जस्ता खानेकुराले 'तृप्ति'को महसुस गराउँछन्।
फाइबर: ओट्स, मकै, फापर र कोदो जस्ता खस्रो अन्नमा फाइबर बढी हुन्छ, जसले पाचन प्रक्रियालाई सुस्त बनाई धेरै बेरसम्म भोक लाग्न दिँदैन।
३. पानीको सही प्रयोग
धेरै पटक हामीलाई भोक लागेको महसुस हुँदा वास्तवमा तिर्खा लागेको हुन सक्छ।
खाना खानु भन्दा ३० मिनेट अगाडि एक-दुई गिलास पानी पिउनाले पेट अलि भरिएको महसुस हुन्छ र खाना कम खाइन्छ।
चिनीयुक्त पेय पदार्थ (कोक, फ्यान्टा, जुस) को सट्टा सादा पानी वा कागती पानी पिउने बानी बसाल्नुहोस्।
४. खाने तरिकामा परिवर्तन
बिस्तारै चपाएर खाने: मस्तिष्कलाई पेट भरिएको संकेत पाउन करिब २० मिनेट लाग्छ। बिस्तारै चपाएर खाँदा थोरै खानाले पनि पेट भरिन्छ।
साना कचौरा वा प्लेटको प्रयोग: ठूलो प्लेटमा थोरै खाना देख्दा मानसिक रूपमा अझै खान बाँकी छ जस्तो लाग्छ। सानो प्लेटमा खाना टन्न देखिँदा अघाएको महसुस हुन्छ।
५. यी कुराहरूबाट टाढै रहने
अल्ट्रा-प्रोसेस्ड फूड: प्याकेटमा पाइने चिप्स, बिस्कुट, र तयारी चाउचाउमा क्यालोरी धेरै हुन्छ तर पोषण कम। यस्ता खानेकुरा जति खाए पनि अघाइएको महसुस हुँदैन।
थपिएको चिनी: चिया, कफी वा मिठाईमा हुने अतिरिक्त चिनीले मोटोपना छिटो बढाउँछ।
