'स्वास्थ्य नै धन हो' भन्ने उखान हामीले सानैदेखि पढ्दै आयौं। तर आजको महंगो उपचार पद्धतिले भन्छ, 'स्वास्थ्य जोगाउन पहिले धन नै चाहिन्छ।' मध्यमवर्गीय नेपाली परिवारको एउटा तितो यथार्थ छ: वर्षौं लगाएर जम्मा गरेको बचत एउटै ठूलो शल्यक्रिया वा आकस्मिक अस्पताल बसाइले रित्याइदिन्छ। तर, के तपाईंलाई थाहा छ? वार्षिक एउटा सामान्य पारिवारिक भोजको खर्च जति रकमले तपाईंको परिवारको मुस्कान जोगाउन सक्छ? हो, त्यो सुरक्षा कवचको नाम हो– स्वास्थ्य बीमा।
उपचारको बिल: अब तनाव होइन, राहत
अस्पतालको बेडमा छटपटाइरहेको बिरामीलाई निको पार्ने चिन्ता एकातिर हुन्छ भने, अर्कोतिर काउन्टरमा बढ्दै गएको बिलले आफन्तको सातो लिन्छ। स्वास्थ्य बीमा भएको खण्डमा तपाईंले उपचारको गुणस्तरमा सम्झौता गर्नु पर्दैन। सरकारी होस् वा निजी, बीमाले तपाईंको आर्थिक भार आफ्नो काँधमा लिइदिन्छ।
किन छ त स्वास्थ्य बीमा अपरिहार्य?
• ऋणमुक्त उपचार: रोगले छोपेपछि ऋणले नकिचोस् भन्नका लागि बीमा चाहिन्छ।
• समयमै उपचारको बानी: खल्तीमा बीमा कार्ड भएपछि मानिसहरू सामान्य समस्या हुँदा पनि अस्पताल जान डराउँदैनन्। यसले गर्दा रोगले उग्र रूप लिन पाउँदैन।
• राज्यको साथ: नेपाल सरकारको स्वास्थ्य बीमा कार्यक्रमले अति विपन्न र जटिल रोगीहरूका लागि विशेष सुविधा ल्याएको छ, जसले क्यान्सर र मिर्गौला जस्ता महँगा उपचारमा पनि ठूलो ढाडस दिन्छ।
'डिजिटल बीमित' बन्ने ३ सजिला स्टेप्स
यदि तपाईं अझै बीमाको दायरामा आउनुभएको छैन भने, अब प्रक्रिया झन्झटिलो छैन:
१. अनलाइन दर्ता: स्थानीय दर्ता सहयोगी वा अनलाइन पोर्टल मार्फत आफ्नो विवरण भर्नुहोस्।
२. डिजिटल केवाइसी: आफ्नो कागजातहरू डिजिटल रूपमै भेरिफाई गराउनुहोस्।
३. तुरुन्तै कभरेज: शुल्क बुझाएपछि तपाईंको बीमा एक्टिभ हुन्छ र तपाईं 'डिजिटल हेल्थ नेटवर्क'मा जोडिनुहुन्छ।
पहिले जस्तो बीमा कार्ड हराउने वा नवीकरण गर्न सरकारी अड्डा धाउनुपर्ने दिन अब इतिहास बनेका छन्। अहिले बीमा गर्ने तरिका बदलिएको छ। लाइन बस्नुपर्ने झन्झट हटेको छ।
• स्मार्ट एपको कमाल: स्वास्थ्य बीमा बोर्ड (HIB) को मोबाइल एप र नागरिक एप (Nagarik App) मार्फत तपाईंले आफ्नो बीमाको विवरण, बाँकी रहेको उपचार रकम (Limit) र सेवा लिएको विवरण तुरुन्तै हेर्न सक्नुहुन्छ।
• डिजिटल नवीकरण: खल्ती, ई-सेवा वा मोबाइल बैंकिङमार्फत घरै बसेर प्रिमियम तिर्न सकिने सुविधाले यसलाई थप सहज बनाएको छ।
• मोबाइलबाटै नवीकरण: तपाईंले आफ्नो स्मार्टफोनबाटै बीमाको किस्ता तिर्न र विवरण हेर्न सक्नुहुन्छ।
• क्यासलेस सुविधा: धेरै अस्पतालहरूमा कार्ड देखाउने बित्तिकै पैसा नतिरी उपचार सुरु हुने 'स्मार्ट' प्रणाली लागू भइसकेको छ।
"बीमा त्यतिबेला मात्र गर्न सकिन्छ, जब तपाईंलाई यसको आवश्यकता परेको हुँदैन। जब अस्पतालको बेडमा यसको आवश्यकता पर्छ, त्यतिबेला यो किन्न पाइँदैन।"
स्मार्ट बीमित कसरी बन्ने?
बीमा गर्नु मात्र ठूलो कुरा होइन, यसको सही सदुपयोग गर्नु बुद्धिमानी हो:
• नियम बुझ्नुहोस्: बीमाले कुन अस्पतालमा र कस्तो अवस्थामा कति रकम दिन्छ भन्ने कुरा पहिल्यै बुझ्नुहोस्।
• समयमै नवीकरण: बीमाको म्याद सकिनु अगावै नवीकरण गर्नुहोस् ताकि सुविधामा बाधा नआओस्।
• आफ्नो परिवारको आवश्यकता अनुसार सरकारी वा निजी कुन बीमा प्याकेज ठिक हुन्छ, तुलना गर्नुहोस्।
भोलि कसले देखेको छ र? तर भोलि आउने संकटका लागि आजै तयारी गर्न त सकिन्छ नि। स्वास्थ्य बीमा भनेको खर्च होइन, यो त तपाईंको परिवारको सुरक्षित भविष्यका लागि गरिएको एउटा स्मार्ट लगानी हो। आजै स्वास्थ्य बीमा बोर्डको कार्यालय वा आधिकारिक बीमा कम्पनीमा सम्पर्क गर्नुहोस् र ढुक्कको निद्रा सुत्नुहोस्।
याद राख्नुहोस्: एउटा सानो कार्डले तपाईंको जीवनभरको कमाइ जोगाउन सक्छ!
