१. टिफिन किन महत्वपूर्ण छ ?
बच्चाको शारीरिक, मानसिक र बौद्धिक विकासमा खानपानको अत्यन्तै ठूलो भूमिका हुन्छ। विशेषगरी स्कुल जाने उमेरका बच्चाहरू दिनको धेरै समय विद्यालयमै बिताउने भएकाले उनीहरूले खाने टिफिन पोषणयुक्त, सुरक्षित र स्वादिलो हुनु आवश्यक हुन्छ। सही टिफिनले बच्चालाई ऊर्जावान बनाउँछ, पढाइमा ध्यान केन्द्रित गर्न सहयोग गर्छ र रोगबाट बचाउँछ।
बिहानको नास्ता र दिउँसोको खानाबीचको समय लामो हुन्छ। यस समयमा बच्चालाई भोक लाग्छ र शरीरलाई ऊर्जा चाहिन्छ। यदि टिफिन राम्रो छैन भने बच्चा थकित, झर्किने र पढाइमा ध्यान नदिने हुन्छ। त्यसैले टिफिनलेः
- शरीरलाई आवश्यक ऊर्जा दिन्छ
- दिमाग तेज बनाउँछ
- रोग प्रतिरोधात्मक क्षमता बढाउँछ
- अस्वस्थ जंक फुड खाने बानीबाट बचाउँछ
२. राम्रो टिफिनको विशेषता
- स्कुलको टिफिन बनाउँदा निम्न कुरामा ध्यान दिनुपर्छः
- पोषणयुक्त हुनुपर्छ
- सजिलै पच्ने हुनुपर्छ
- सफा र सुरक्षित हुनुपर्छ
- बच्चाले मन पराउने हुनुपर्छ
- घरमै बनेको हुनुपर्छ
३. टिफिनमा समावेश गर्नुपर्ने पोषक तत्व
क) कार्बोहाइड्रेट
ऊर्जाको मुख्य स्रोत हो।
उदाहरणः चामल, रोटी, चिउरा, आलु, मकै
ख) प्रोटिन
शरीरको वृद्धि र मांसपेशीका लागि आवश्यक।
उदाहरणः दाल, अण्डा, दूध, दही, चना, सोयाबिन
ग) भिटामिन र खनिज
रोगबाट बचाउन र शरीर सन्तुलनका लागि।
उदाहरणः फलफूल, सागसब्जी
घ) फ्याट (थोरै मात्रामा)
ऊर्जा र दिमाग विकासका लागि।
उदाहरणः बदाम, मूंगफली, घ्यू (थोरै)
४. स्कुलका लागि उपयुक्त टिफिनका उदाहरण
१. रोटी–तरकारी
गहुँको रोटी र आलु, गाजर, सिमी जस्ता तरकारी स्वस्थ विकल्प हो।
२. अण्डा
उमालेको अण्डा वा अण्डा रोल पोषणयुक्त हुन्छ।
३. चिउरा मिक्स
चिउरा, भुजा चना, बदाम, तरकारी मिसाएर बनाइएको चिउरा निकै राम्रो टिफिन हो।
४. फलफूल
स्याउ, केरा, सुन्तला, पपीता जस्ता फलफूल दिन सकिन्छ।
५. स्यान्डविच
घरमै बनाइएको तरकारी वा अण्डाको स्यान्डविच राम्रो विकल्प हो।
६. ढिडो वा भात (सानो मात्रा)
केही स्कुलमा बच्चाले भात लैजान पनि रुचाउँछन्, तर हलुका र सफा हुनुपर्छ।
७. दही
दहीले पाचन राम्रो गर्छ र पेट स्वस्थ राख्छ।
५. घरमै बनाइएको टिफिनको फाइदा
- बाहिरको जंक फुडभन्दा सुरक्षित
- कम तेल, कम मसला
- बच्चाको स्वास्थ्यअनुसार बनाउन सकिन्छ
- आर्थिक रूपमा पनि बचत हुन्छ
६. दिनहुँ एउटै टिफिन नदिने
बच्चालाई दिनहुँ एउटै टिफिन दिँदा दिक्क लाग्न सक्छ। त्यसैले टिफिनमा विविधता ल्याउनु आवश्यक छ।
उदाहरणः
- सोमबार: रोटी–तरकारी
- मंगलबार: चिउरा मिक्स
- बुधबार: स्यान्डविच
- बिहीबार: अण्डा र फलफूल
- शुक्रबार: दही र हल्का खाजा
७. टिफिनमा के दिनु हुँदैन ?
- चाउचाउ
- चिप्स
- अत्यधिक मिठाइ
- कोल्ड ड्रिंक्स
- धेरै तेल र मसला भएको खाना
- यी खानेकुराले बच्चाको स्वास्थ्य बिगार्न सक्छ र मोटोपन, पेट दुख्ने, दाँत बिग्रने जस्ता समस्या ल्याउँछ।
८. बच्चालाई पानी पिउन नबिर्सिन भन्नुपर्छ
टिफिनसँगै सफा पिउने पानी अनिवार्य दिनुपर्छ। पानी कम पिउँदा बच्चालाई टाउको दुख्ने, थकान हुने समस्या आउन सक्छ।
९. बच्चाको रुचिलाई पनि ध्यान दिनु
जबरजस्ती खान नलगाई बच्चालाई मन पर्ने तर स्वस्थ खाना छान्न सिकाउनुपर्छ। कहिलेकाहीँ बच्चासँग सल्लाह गरेर टिफिन बनाउँदा उनीहरू खुशीसाथ खान्छन्।
१०. अभिभावकको भूमिका
अभिभावकलेः
- बच्चालाई स्वस्थ खानाको महत्व बुझाउनुपर्छ
- आफैं उदाहरण बन्नुपर्छ
- बिहान हतारमा जंक फुड दिनु हुँदैन
- टिफिन सफा र राम्रो कन्टेनरमा राख्नुपर्छ
