फाइल तस्बिर
होली रंगहरूको पर्व हो। यो पर्व नेपाल र भारतका विभिन्न स्थानमा विशेष उत्साहका साथ मनाइन्छ। परिवार, साथीभाइ र छिमेकीहरू एकआपसमा रंग दल्दै, अबिर छर्किँदै र पानी खेल्दै खुसी साटासाट गर्छन्। तर रमाइलोको बीचमा छाला, कपाल र आँखामा हानिकारक असर पर्ने सम्भावना पनि रहन्छ। बजारमा पाइने कतिपय रंगहरूमा रासायनिक पदार्थ मिसिएको हुन सक्छ, जसले एलर्जी, डाबर, चिलाउने समस्या, डण्डिफोर, कपाल झर्ने समस्या वा आँखामा जलन जस्ता समस्या निम्त्याउन सक्छ। त्यसैले होली खेल्दा केही सावधानी अपनाउनु अत्यन्त आवश्यक हुन्छ।
सबैभन्दा पहिले, होली खेल्न जानुअघि छालामा राम्रोसँग तेल वा मोइस्चराइजर लगाउनु उपयुक्त हुन्छ। नरिवल तेल, बदाम तेल वा जैतुन तेल छालामा हल्का मालिस गर्दा छालाको माथिल्लो तहमा सुरक्षा तह तयार हुन्छ। यसले रंग सिधै छालामा गहिरो रूपमा पस्न दिँदैन र पछि सफा गर्दा सजिलो हुन्छ। अनुहार, घाँटी, हात र खुट्टा जस्ता खुला भागमा विशेष ध्यान दिनुपर्छ। यदि तपाईंको छाला संवेदनशील छ भने एलोभेरा जेल वा हल्का क्रीम प्रयोग गर्न सक्नुहुन्छ।
कपालको सुरक्षाका लागि पनि पहिले नै तेल लगाउनु जरुरी हुन्छ। नरिवल तेल वा अन्य कपालको तेल राम्रोसँग टाउकोमा मसाज गरेर लगाउनुहोस्। यसले रंगलाई कपालको जरासम्म पुग्नबाट रोक्छ र पछि श्याम्पू गर्दा सजिलै निस्कन्छ। सम्भव भएसम्म कपाल खुला नराखी बाँधेर राख्नु राम्रो हुन्छ। केटाहरूले क्याप वा टोपी प्रयोग गर्न सक्छन् भने केटीहरूले स्कार्फ प्रयोग गर्दा अझ सुरक्षित हुन्छ।
लुगा छनोट गर्दा पूरै शरीर ढाकिने खालको कपडा लगाउनु राम्रो हुन्छ। पुराना तर फुल स्लीभ भएको कपडा, लामो पाइन्ट वा सलवार तथा स्यान्डल वा जुत्ता लगाउनु उपयुक्त हुन्छ। यसले छालामा सिधै रंग पर्नबाट जोगाउँछ। नङमा नेल पॉलिस लगाउँदा पनि रंग जम्न कम हुन्छ। ओठमा लिप बाम लगाउनु र आँखामा सनग्लास लगाउनु उपयोगी हुन्छ।
होली खेल्दा सधैं प्राकृतिक वा हर्बल रंग प्रयोग गर्ने प्रयास गर्नुहोस्। आजभोलि बजारमा फूलबाट बनेका वा हानिरहित भनिएका रंगहरू उपलब्ध छन्। रासायनिक, गाढा वा अत्यधिक चम्किला रंगहरू प्रयोग नगर्नु राम्रो हुन्छ। कसैले जबरजस्ती रंग दल्न खोजेमा विनम्रतापूर्वक अस्वीकार गर्न सक्नुहुन्छ। आफ्ना साना बालबालिकालाई विशेष ध्यान दिनुहोस्, किनकि उनीहरूको छाला अझ संवेदनशील हुन्छ।
आँखामा रंग परेमा तुरुन्त सफा पानीले धुनुपर्छ। आँखालाई बारम्बार मिच्नु हुँदैन, यसले झन् समस्या बढाउन सक्छ। यदि आँखा अत्यधिक रातो भयो, दुख्न थाल्यो वा दृष्टि धमिलो भयो भने नजिकैको स्वास्थ्यकर्मीको सल्लाह लिनु आवश्यक हुन्छ। नाक र कानभित्र रंग जान नदिनु पनि महत्त्वपूर्ण हुन्छ।
होली सकेपछि छाला सफा गर्दा धेरै कडा साबुन प्रयोग नगर्नुहोस् वा रगडेर नधुनुहोस्। पहिले हल्का गुनगुना पानीले धोएर त्यसपछि सौम्य फेसवाश वा साबुन प्रयोग गर्नु राम्रो हुन्छ। बेसन, दही र हल्दी मिसाएर बनाइएको लेपले पनि रंग हटाउन मद्दत गर्छ। छाला सुख्खा भएमा मोइस्चराइजर पुनः लगाउनु आवश्यक हुन्छ। कपाल धुन्दा हल्का श्याम्पू प्रयोग गरी पछि कन्डिसनर लगाउनु राम्रो हुन्छ।
यदि छालामा डाबर, चिलाउने समस्या वा एलर्जी देखिएमा घरेलु उपायमा मात्र भर नपरी आवश्यक परे चिकित्सकको सल्लाह लिनुहोस्। एलर्जी हुने व्यक्तिले पहिल्यै एन्टिहिस्टामिन औषधि प्रयोग गर्नेबारे डाक्टरसँग सल्लाह लिन सक्छन्। सानो समस्या ठूलो बन्नुअघि ध्यान दिनु नै बुद्धिमानी हुन्छ।
होली खेल्दा पानीको अत्यधिक प्रयोग नगर्नु पनि राम्रो सन्देश हो। पानी जोगाउनु वातावरणका लागि आवश्यक छ। सुख्खा होली खेल्ने बानी बसाल्दा छाला र कपाल पनि कम प्रभावित हुन्छ। साथै, मदिरा सेवन गरी होली खेल्दा झगडा वा दुर्घटना हुने सम्भावना बढ्छ, त्यसैले संयमित र सुरक्षित रूपमा पर्व मनाउनु आवश्यक छ।
यस वर्ष होली खेल्दा उत्साहसँगै सजगता पनि अपनाऔँ, ताकि हाम्रो खुसी स्वास्थ्य समस्यामा परिवर्तन नहोस्। सुरक्षित र स्वस्थ रहँदै परिवार र साथीहरूसँग होलीको रमाइलो मनाऔँ।
